آنا دیلی آموزش زبان ترکی

آموزش ,یادگیری زبان ترکی

قان قانماق

قان قانماق

(1) : 


خون. خونريزي و قتل. سرشت و طبيعت. خصومت و دشمني بر اثر قتل و خونريزي. 5- نسل، نژاد، دودمان. قانيميز بير دير. (از يك دودمان هستيم.) 6- انتقام. قان آخيتماق (qan axıtmaq) : خونريزي، خون استفراغ كردن. قان آغلاماق (qan ağlamaq) : خون گريه كردن، خون دل خوردن، بسيار ناراحت و غمگين بودن و اظهار ناراحتي كردن. قان آلماق (qan almaq) : انتقام گرفتن. قانا باتماق (qana batmaq) : خونين شدن، در خون غلتيدن. قانا بولانماق (qana bulanmaq) = قانا بوْيانماق (qana boyanmaq) : پر از خون شدن، كاملاً خونين شدن. قاناتديرماق (qanatdırmaq) :
خونين كردن، خون آلود كردن. سبب خونريزي شدن، زخمي كردن. قاناتماق (qanatmaq) : خونين كردن. قانا چالْخاماك (qana çalxamak) : به خون كشيدن، به كشت و كشتار دست زدن. قانادان (qanadan) : خون آلود كننده. قاناما (qanama) : خونريزي، ريزش خون. قاناماق (qanamaq) : خونين شدن، خون جاري شدن، زخمي شدن. قانام-قانام (qanam-qanam) : پر خون، خونين، خون آلود. قان اوتدورمك (qan ütdürmək) : خون دل خوراندن، اذيّت كردن، آزار دادن. قان اوتمك (qan ütmək) : خون دل خوردن، عذاب كشيدن. قان اوْلماق (qan olmaq) : قتل اتّفاق افتادن، كشت و كشتار شدن. قان ائدمك (qan edmək) : خون به پا كردن، آدم كشتن. قان ايچمك (qan içmək) : خون خوردن، به خاطر لذّت انتقام، خون قاتل را خوردن. قان پـولو (qan pülü) : خونبها، ديه. قان تؤكمك (qan tökmək) : قرباني كردن، سر بريدن حيوان به خاطر صدقه و نذر و نياز. قان توْرباسى (qan torbası) : الگوي قتل، جاني و آدم كش، عامل قتل و خونريزي. قان جوْشا گلمك (qan coşa gəlmək) : خون به جوش آمدن، احساساتي شدن، به هيجان آمدن. قانسو (qansu) : جراحت، خون و چرك. قانسولو (qansulu) : زخمي كه در حال بهبودي است. (بيات) قانقارا (qanqara) = قانقره (qanqərə) : نوعي مرض حيواني كه با خوردن چمني به نام كفچك به وجود مي‌آيد. قان قايناماق (qan qaynamaq) : خون به جوش آمدن، به احساسات و هيجان آمدن. قان قوسماق (qan qusmaq) : خون استفراغ كردن. قان قوْيولماك (qan qoyulmak) : خون در جايي جمع شدن، بر اثر كوبيدگي در قسمتي از بدن خون جمع شدن. قان گؤرمك (qan görmək) : خون ديدن، قاعده شدن، رگل شدن زنان. قانلاماك (qanlamak) : خون آلود كردن، خونين كردن. قانلانماق (qanlanmaq) : خون آلود شدن، خونين شدن. قانلى (qanlı) :
خونين، آلوده به خون. دشمن خوني. جلّاد، آدم كش، قاتل. قان-و-قوْخ (qan-o-qox) : خون و امعاء و احشاء كه از بريدن سر حيوان به جا مي‌ماند. قان وئرمك (qan vermək) :
خون دادن، خون هديه كردن. خون رفتن، خون جاري شدن. قانى آجى (qanı acı) = قانى آچّى (qanı aççı) :
بي عاطفه، بي رحم. كسي كه درد بدن را تحمّل كند. قان ياتماق (qan yatmaq) : دشمني و اختلاف به پايان رسيدن. قانى شيرين (qanı şirin) :
كسي كه در نزد ديگران عزيز و محبوب باشد، كودك دوست داشتني. كسي كه نتواند درد و ناراحتي را تحمّل كند. قانى قره (qanı qərə) : بي رحم، بي عاطفه. قان يوْلا سالماق (qan yola salmaq) : خون راه انداختن، خون به پا كردن، دشمني ايجاد كردن.


(2) : فعل امر از مصدر «قانماق» (درك كردن) («قانماق» در تركي قديم به معني سيراب و قانع شدن است.) قانا (qana) = قاناه (qanah) : قانع، قناعت پيشه. قاناهات (qanahat) : قناعت. قاناهماق (qanahmaq) = قاناماق (qanamaq) : قانع شدن. قانان (qanan) : فهميده، درك كننده. قانديران (qandıran) : تفهيم كننده، حالي كننده. قانديرما (qandırma) :
عمل تفهيم و حالي كردن. قانع، سيراب. قانديرماق (qandırmaq) :
قانع كردن. فهماندن، حالي كردن. سيراب كردن. قانديريلماق (qandırılmaq) :
فهمانده شدن، حالي شدن. قانع شدن. قانماز (qanmaz) :
نفهم، احمق، نادان. سيري ناپذير، قانع نشدني. قانماك (qanmak) : فهميدن، درك كردن. قانيتماق (qanıtmaq) : تفهيم و قانع كردن. قانيماق (qanımaq) : قانع شدن.

خون . نسل . تبار . دودمان . سرشت . طبیعت . دشمنی . خصومت . انتقام . قصاص . قتل . آدم کشی

-------------------------

قانماز: قان (ریشه فعل) از فعل قانماق به معنی ملتفت شدن و فهمیدن به اضافه ماز که پسوند منفی و نداشتن به ریشه اضافه می کند در کل یعنی نفهم،

------------------

اوشاقین تخیل قووه سین ایشه سالیر و گؤزل لیك لری دویوب قانماق دا اونلارا یاردیم

--------------------- قانماق----آنماق--------


سوسدورمنـــی آنجاق سوروش احوالیمی نی ده ن

من مدرسه ده تکجــــــــه بو بیر نکته نی  قاندیم           

مشکل آپارام  فایـــدا (الف) ده ن یادا ( ب)ی ده ن 

قانمـاق نه قه در چوخ او قه ده ر یانماقین آرتیق

--------------------------------------------

عشق ائودون قانماق چتیندور، معناسینی بولبول قانار

بولبول چکیب عشقین ائودون، بیچاره بیرقوش نئیله سین



برچسب‌ها: قان, قانماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 17:37  توسط مجید  | 

قالا ( قلعه ) : واژه ای ترکی از ریشه قالاماق ( رویه هم نهادن ) که کلمه کلات هم صورت دیگری از آن می ب

قالا ( قلعه ) : واژه ای ترکی از ریشه قالاماق ( رویه هم نهادن ) که کلمه کلات هم صورت دیگری از آن می باشد


"قالا:قلعه"(قالاماق فعلیندن قوپوما بیر سؤز دیر و آنلامی اوست‌ـ‌اوسته ییغماق:انباشتن دیر. بیلدیگینیزه‌گؤره قدیم قالالار داشلارین


برچسب‌ها: قالا, قالاماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 17:18  توسط مجید  | 

قاریش قاریشماق


قاریش قاریشماق

قاریش: وجب-(قاریش قاریش =وجب به وجب)

قاریشماق: مخلوط شدن-ترکیب شدن-شرکت کردن-مداخله کردن-آلوده شدن -گل آلوده شدن-خراب شدن-

مصدر قاریشماق- قاطی شدن (Qarişmaq) : - با حذف «ماق» از آخر مصدر «قاریش» باقی می ماند، یعنی (وجب)، (اسم).


بو قاریش دورمانین ان بؤیوک ندنی باکی‌نین تبریزه قارشی سوقون‌لوغو حساب ائدیرم.بو، ایرانین داخی‌لی ایشلرینه قاریشماق دئییل.


بئله ایشلره قاریشماق بیله-بیله باشینی آپاریب دارغانین بیچاغینا سورتمک دئمکدی


برچسب‌ها: قاریش, قاریشماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 15:33  توسط مجید  | 

قاخ قاخماق


قاخ قاخماق

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 15:16  توسط مجید  | 

قات قاتماق

قات قاتماق

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 15:15  توسط مجید  | 

قاپ قاپماق


(1) : فعل امر از مصدر «قاپماق» (قاپيدن، گرفتن) قاپاغان (qapağan) :
غافلگير، ناگهان حمله كننده. دام، تلّه. قاپا-قاپ (qapa-qap) :
در حال گرفتن. محلّ تلاقي و برخورد. قاپاقلاماك (qapaqlamak) :
گرفتن، قاپيدن. تاختن و در حال تاخت قاپيدن. قاپان (qapan) :
گيرنده، آنكه عمل قاپيدن را انجام دهد. قپان، ترازو. قاپانماق (qapanmaq) : از جا بلند شدن، كنده شدن. (← قوْپ، قوْپانماق) قاپچـی (qapçı) : اخّاذي كننده. قاپلان (qaplan) : پلنگ. (جانوري كه كمين كند و ناگهان حمله كند و بگيرد.) قاپماق (qapmaq) :
قاپيدن، گرفتن. حمله كردن و گاز گرفتن. (اغلب در مورد سگها به كار مي‌رود.) برداشتن و در رفتن. اقدام كردن، شروع كردن. يوْلونو قاپميش گئدير. (راه خود را پيش گرفته و در حال حركت است.) قاپيش (qapış) :
عمل قاپيدن. كشمكش، چنگ زدگي. قاپيشماق (qapışmaq) : به همديگر چسبيدن، به هم چنگ انداختن، دست به يقه شدن، با هم كُشتي گرفتن. قاپيق (qapıq) : كنده شده، بلند شده. قاپيلْماق (qapılmaq) :
قاپيده شدن، گرفته شدن. ربوده شدن، دزديده شدن. قاپيم-قازيم (qapım-qazım) : عمل كندن و بردن، اخّاذي، دستبرد.

(2) : تلفّظي از كلمة قاب. (← قاب) قاپارْتْلاما (qapartlama) : پوست دبّاغي شده، خيك پنير. قاپاق (qapaq) :
در پوش، سر پوش. پلك چشم. سايه‌بان كلاه، كلاهي كه در قسمت جلو سايه‌بان داشته باشد. تكه پارچه يا نمدي كه جلو دهان گوساله بسته مي‌شود تا نتواند از شير مادر استفاده كند. 5- هر چيزي كه روي چيز ديگر را بپوشاند. قاپاقلى (qapaqlı) : داراي سرپوش، روپوشدار. قاپالاق (qapalaq) : پوزبند، نوعي كيسه كه به دهان گوساله مي‌بندند تا نتواند از پستان مادر شير بخورد. قاپى (qapı) : قاپو، درب خانه، جلو خانه. قاپيچى (qapıçı) : قاپوچي، دربان، نگهبان. قاپى داشلايان (qapı daşlayan) :
مجازاً به كسي گويند كه تظاهر به جنگ و سنگ پراني كند؛ ولي در عمل جنگاور نيست. اصطلاحاً به معني خرما است كه پس از خورده شدن، هسته‌اش را به بيرون پرتاب كنند. قاپيسيز (qapısız) :
خانة بدون در. مجازاً به معني خسيس، آنكه در خانة خوبي ندارد. قاپيلى (qapılı) : آنكه داراي در خانة خوبي باشد، مهمان نواز. قاپيليق (qapılıq) : سر در، سايه‌بان قسمت جلو چادر.


برچسب‌ها: قاپ, قاپماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 14:58  توسط مجید  | 

قابار قابارماق

. ﻗﺎﺑﺎر. ﺗﺎول. Qabar.

ﻗﺎﺑﺎرﻣﺎق. ﺑﺎد ﮐﺮدن. ﻣﻐﺮور ﺷﺪن.

آياغيم قابار قويدو: پايم تاول زد. آياغيم ازيلدي: پايم له شد، كوفته شد، ..... اوزه قابارماق: کنايه از رو باز کردن, گستاخی کردن جسارت کردن. اوزه گيرمک: معادل فارسی ندارد,


برچسب‌ها: قابار, قابارماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 14:44  توسط مجید  | 

يک دسته گل بير دسته گوٍل

يک دسته گل                                              بير دسته گوٍل

                                                             

 در هر چراغ دوري                                     چـيًراق يٌانـيًر اوزاقلاردا

ستارهاي ميسوزد                                      اولدوز يٌانـيًر اوزاقلاردا

 در هر ستارهاي عشقي                                هر اولدوزدا بير سئوٌگي وٌار

در هر عشقي گلي                                       هر سئوٌگي ده بير دسته گوٍل

در هر گلي عطري                                       هر گوٍلده بير عطر

درهر عطر پروانهاي                                   هر عطيرده بير کپهنک

در هر پروانه شاعر ي                                 هر کپهنکده بير شاعير

 

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 14:35  توسط مجید  | 

دبرمک برتمک تکان دادن


برتمک /ترپنمک ]ده ... اینگیلیزجه : to move to shake ...

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 9:49  توسط مجید  | 

اوو اووماق‏Ovmaq ‎‎

اوو اووماق‏Ovmaq ‎‎

اوو: شکار صید-غنیمت

اووماق:مالیدن مشت و مال دادن -ساییدن-ماساژ دادن

افسون/ اووسون= اوو+سون= اووماق (مالیدن چیزی مثل مالیدن چراغ جادو ، مالیدن مار برای کنترل آن در سنت مارگیری تورکان= اووسونجو)


برچسب‌ها: اوو, اووماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 9:38  توسط مجید  | 

یوز یوزماق


یوز: صد

یوزماق:به دلخواه تفسیر کردن شرح دادن تعبیر کردن

یوزماق اولار (تأویل پذیری)

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 3:25  توسط مجید  | 

یول یولماق

یول یولماق

یول: راه طریق جهت سو مجرا دفعه بار

یولماق:کندن-چیدن (سبزی)

کوکوندن غصه نی یولماق ایستیرم. آیاقین آلتیندا آچان بیر گولم. قولومی بوینونا سالماق ایستیرم

قازماق: بمعنی کندن زمین و امثال آن
یولماق:بمعنی کندن مو و کندن از ریشه

سویماق:بمعنی کندن پوست و رازهزنی

اویماق:بمعنی کندن چوب و امثال آن برای منبت کاری و در آوردن چشم بکار میرود.

قوپارماق: برای کندن جزئی از چیزی

قیرتماق:برای کندن و برداشتن جزئی از چیزی و نشگون گرفتن است.

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 3:11  توسط مجید  | 

سوزلوک(فرهنگ لغت)


ترکيب واژه چشم و معانی مختلف آن و امثال، حکم هايي که واژه چشم در آنها بکار رفته است.[1]

گؤز: چشم، چشمه، نظر، سوراخ، کشو، 

گؤز: پائيز

گؤزه (بولاغين گؤ زه‌سی): مجرای چشمه

گؤز آلتی باخماق : نگاه پنهانی، زيرچشمی

گؤزائله‌مک: چشم چرانی، باچشم اشاره کردن  

گؤزدن يايينماق: معدل فارسی ندارد (دررفتن، از نظر ناپدیدشدن)

گؤزدن ايتمک: از نظر دور شدن، جيم شدن

گؤزدن آتماق: کنايه از اعتنا نکردن، ازچشم انداختن

گؤزدن سالماق: از چشم انداختن، فراموش کردن         

اوزدن، گؤزدن سالماق: کنايه ،از دست برنداشتن از کسی، دست به دامن شدن

گؤزنديريک (یوک آپاران و مینیک وئرن حئیوانلارین گؤزلویو):

کؤزوورماق: چشمک زدن

گؤزتچی: نگهبان

گؤزه دَيمک: ديده شدن

گؤزه ساتاشماق : معادل فارسی ندارد کنايه از ديده شدن در يک آن

گؤز دَيمک  (نظرلمک): چشم زدن

گؤزـ گؤزو گورمه‌مك: كنايه از سياهي، ظلمت، مه آلود بودن هوا

گؤز آلماق: عادت كردن، خوگرفتن

گؤزونه آغ ساللام: معادل فارسی ندارد کنایه از چشم در آوردن، چشمت را در می‌آورم 

گؤزگؤتورمه‌مک: چشم برنداشتن، چشم دیدن کسی را نداشتن، حسودی  

گؤز اؤرتمک: چشم پوشی، نا ديده گرفتن، عفو کردن، اغماض کردن

گؤزه گلمک (نظره گلمک): کنایه از  چشم زدن 

گؤزـ گؤز ائله‌مک: معادل فارسی ندارد، کنايه ازعملی را پنهانی و يواشکی انجام دادن، زیر چشمی

گؤز بره‌لتمک: چشم غره رفتن

گؤز يومماق: چشم پوشی ، ناديده گرفتن

گؤز باغلاماق: چشم بندی

گؤزو باغليجی: چشم بند، ساحر، طالع بين

گؤز ايشله ديکجه: تا چشم کار می کنی، کنايه از ديدن چيز فراوان (عين عالی داغی گؤز ايشله ديکجه آدام ايدی):  کوه عين علی تاچشم کار ميرد، ر از آدم بود

آغ گؤز: ترسو

قارا گؤز: سياه چشم

آلاگؤز: شهلا چشم

اَيری گؤز: چپ چشم

خومار گؤز: چشم خمار

گؤز قاباغی: مقابل چشم ، روبروی چشم

گؤز اؤنو: جلو چشم، پيش چشم

گؤز قاماشماق: معادل فارسی ندارد

گؤز سو ايچمه مک: چشم آب نخردن کنايه از باور نکردن، اطمينان نداشتن

گؤز به‌به‌يي: مردمک چشم، دردانه، ناز دانه

گؤز قيرپيميندا: دريک چشم  بهم زد، آنی

بومبا گؤز: ور قولمبيده

گؤزوم سوايچمه يير: چشمم آب نمی خورد، باور ندارم

بير گؤزو آلما ده‌رير، بيريسی ايسه، سبده سالير: معادل فارسی ندارد، کنايه از چپ چشم بودن است

ماوی گؤز: چشم آبی

تای گؤز: يک چشم

گؤز قيزماق: معادل فارسی ندارد. کنایه از عصبانی شدن

گؤز قيزارماق: معادل فارسی ندارد، کنايه از قرمز شدن چشم براثر عصبانيت

گؤز قيماق: چشم جمع کردن، با گوشه چشم نگاه کردن

گؤز دويماماق: چشم سير نشدن، حریص شدن

گؤزو گولور: چشمش ميخندی کنايه از شادی

گؤزونون ايچی گولور: معادل فارسی ندارد، کنايه از شدت شادی و رضايت

گؤزو آخدی: معادل فارسی ندارد، کنايه از حالت تشنج و مردن

گؤزو داليسينجا دير: چشم طمع دارد

گؤزو گؤرمور: چشمش نمی بيند

گؤزلری قاپاندی (باغلاندی): به خواب رفت ، مرد

گؤز دولماق: پرشدن چشم از اشک

گؤزونو سيل: چشمت  راپاک کن، گريه مکن

گؤزلوک: عينک

گؤزجوک: چشمک ، سوراخ کوچک

گؤز آغريسی: درد چشم

گؤزوم آغريير: چشمم درد ميکند

گؤزوم گؤينه يير: معادل فارسی ندارد

گؤزوم قاماشير: معدل فارسی ندارد

گؤزوم سه يريير: معادل فارسی ندارد

گؤزوم قاپانير (باغلانير): چشمم بسته ميشود

گؤزوم آجيشير: چشمم سوزش دارد

گؤزوم قاشينير: چشمم خارش دارد

گؤزوم آچيلمايير: چشمم باز نمی شود، کنايه از کم خوابی است

گؤزومدن اود پارلادی: کنايه از خشمگين شدن

گؤزونون اودون آلماق: ترساندن

گؤز گؤره‌تی، «گؤز گؤره‌سی»: معادل فارسی ندارد، کنایه از عملی را آشکارا و در ملاء عام انجام دادن.

گؤز چالماق: تيک، نوع بيماری عصبی چشمی

شور گؤز: چشم چران

گؤزو يوخول: خواب آلود

گؤزو خومارلانير: مايل به خواب شده و نيز حالت مستی را گويند

گؤز ياشارماق: اشک آلود شدن

گؤزونون قوراسينی سيخما: گريه مکن اشک مريز

گؤز گؤتورمه مک: مراقب بودن، از چيزی چشم برنداشتن

گؤزو قورخوب: چشمش ترسيده

گؤزونده قورخو يوخدو: کنايه از نه ترسيدن، شجاع بودن

گؤزونه دؤنوم: معادل فارسی ندارد

گؤزونه قوربان: فدای چشمت

گؤزه گيرمک: به چشم دروغ گفتن ، چيزی را انکار کردن

گؤزووی يئييم: چشمت را بخورم

گؤزوم قارالدی: چشم هايم به سياهی رفت

گؤزسوزولمک: پشت چشم نازک کردن

پيالا گؤز: چشم پياله ای

گؤزو دارليق: چشم تنگی

گؤزون کور اولسون: چشمت کور بشه

گؤزون چيخسين: چشمت در آيد

گؤزونه آغ گلسين: معادل فارسی ندارد، کنايه از بيماری آب مرواريد می‌باشد

قادام گؤزونه دوشسون : معادل فارسی ندارد

 قاش،گؤزونو اويناتما: کنايه از ادا در آوردن

گؤزلريندن اولاسان: کور بشه

گؤزونه گولله ده يسين: گلوله به چشمت بخورد

گؤزوندن چيبان چيخسين: معادل فارسی ندارد

گؤزونه تيکان باتسين: خار به چشمت برود

گؤزومه يوخو گلمه يير: خواب به چشمم نمی آيد

گؤزونه‌ده اينانمايير: به چشمش هم باور ندارد، کنایه از عدم اطمینان

گؤزون آيدين: چشمت روشن

دؤرد گؤزلو باخير: چهار چشمی مراقب است

گؤزونه قاراسو گليب: آب سياه به چشمش آمده

گؤزو قاپی دا قاليب: چشمش به در مانده است، کنایه از انتظار کشیدن

گؤزو يولدادير: چشم براه است انتظار ميکشد

گؤزون اويولسون: معادل فارسی ندارد

گؤزو اويمايير: بخواب نمی رود

يوخو گؤزوندن قاچيب: خواب از چشمش پريده

گؤزونو آچمايير: چشمش را باز نمی کند

نه گؤرسن، اؤز گؤزوندن گؤر: هرچه ديدی از خودت ديدی

گؤز ياشی تؤکمک ايله، يارا ساغالماز: با اشک ريختن درد را درمان نمی‌شود

گؤزومون ايشيغی: نور چشمم

گؤز تيکمک: چشم دوختن

گؤزگزديرمک: از نظر گزرانيدن

گؤز عیاری: تخميني ، تقريبی ، حدسی

گوزگو: آئينه

گوزگولو: آئينه دار، آئينه بندی شده

گؤزه‌للمه: نام يکی از ترانه های عاشيقی

گؤزلمک: چشم براه بودن، مراقبت کردن، مراقب بودن، انتظار کشيدن

گؤزله‌نيلمه‌دن: ناگهان، غفلتا، غير منتظره

گؤزله‌نيلمز: غير منتظره، غير مترقبه

گؤزلو: بينا، بصير، چشد دار، سوراخ دار

گؤزلوکلو: عينکی، عينک دار

گؤزه گؤرونمز: ناپيدا، پنهان از چشم، غايب، خداوند ، رب

گؤزو آج : پرخور، طماع، حريص

گؤزده قولاقدا اولماق: مترصد بودن، انتظار کشیدن

گؤزو کؤلگه‌لی: منتدار

گؤزونو پوفله یه بیلمز: معادل فارسی ندارد. کنایه از عاجز بودن و جرعت نداشتن.

گرزگون: تلوزیون

گؤزلک: باران پائیزی، اقامتگاه و چراگاه پائیزی

گؤزتمن: مبصر کلاس

گؤز جالاغی: پیوند چشم

گؤز چاناغی: حدقه‌ی چشم

گؤز داشی: سنگ جهنم، سلفات مس

گؤزدن توک قاپماق: موی از چشم ربودن، تردستی و چالاکی نمودن

گرزدن دوشمک: بی مقدارشدن مغضوب شدن، از چشم افتادن

 امثال، حکم:

قورويان گؤزه چؤپ دوشر: معادل فارسی ندارد

کور ـ کورا دئيير: جيت بری گؤزونه: معادل فارسی ندارد 

ديلی اولماسا، گؤزونو قارقالار اويار: معادل فارسی ندارد 

تانری بو گؤزو، او، گؤزه محتاج ائله‌مه سين: معادل فارسی ندارد

گئتمه گؤزومدن، گئده‌رم اؤزومدن :ازجلو چشمم نرو که، می میرم

گؤز کی وار عياردير:  دیده برای تخمين است.

تانری گؤزو وئريب گؤرمک اوچون: خدا چشم رابرای دیدن داده است

گؤز گؤره‌ر، کؤنول ايستر: هرآنچه ديده بيند، دل بخواهد

کور آللاه دان نه ايستر، ايکی گؤز ، بيری ايری ، بيری دوز : معدل فارسی ندارد.

گؤز ـ گؤزدن اوتانير: چشم از چشم حيا ميکند 

اؤزو دويوب، گؤزو دويمور: کنایه از طماع بدن است

گؤزلرينده شيطان شيللاق آتير: کنایه از شرور بودن

پيشيک اؤلدورور، گؤز قورخوردور: گربه را در حجله کشتن

حرص گلر گؤز قيزارار، حرص گئده‌ر اوز قيزارار: معادل فارسی ندارد

محبت گؤزده اولار: معدل فارسی ندارد

گونشی گؤرمه‌ييم دئيه، گؤزسوز ياشايير: کنايه از نديدن حقيقت است

اؤز گؤزونده ديره‌يي گؤرمور اؤزگه گؤزونده چؤپو گؤرور: معادل فارسی ندارد

دئمک اولمورکی، قاشين اوسته گؤزون وار: نمی توان گفت که بالای چشمت ابروست.

 

تركيب واژه آياغ ومعاني مختلف آن

 

آياغ: پا، اندازه طول (نيم متر) ، قدم، گام، سرعت ، قسمت پائين رودخانه، پايه، چشمه، پايان، دفعه ، بار، ما شه تفنگ، پياله، جام

آياغلي: پادار، زرنگ، جلد

آياغ يالين: پا برهنه، بي كفش

آياغ يئري: مستراح، توالت، دستشوئي، مبال

آياغ يولو: به بيماري اسحال گفته ميشود

آياغا قالخماق: به پا شدن، قائم شدن

آياغا دورماق: به اخترام كسي ايستادن

آياغدان ـ با شا: از پا تا سر

ال، آياغ: دست و پا

آياغدان دوشمك: از پا افتادن، خسته شدن، از پاافتادن دراثر پيري و بيماري

آياغلاماق : لگد مال كردن

اياغ وورماق: پا زدن، رکاب زدن

آياغ دان سالماق: خسته كردن

آياغ دان دوشمك: از پا افتادن

آياغ حاققي: حق القدم

آياغ آلتي: زير پايي ، زيلو

آياغ قابي: كفش

آياغيم زويدو: سور خوردم

اياغيم چتدي: معادل فارسي ندارد

آياغيم گئتدي (زويدو): سورخوردم

آياغيم بورخولدو: پايم پيچيد

آياغيم سيندي: پايم شكست

آياغيمين خيرداسي اوينادي : پايم ترك برداشت

آياغيم چاتلادي: پايم ترك خورد

آياغيم آغريير: پايم درد ميكند

آياغيم سانجي ائله‌يير: معادل فارسي ندارد

آياغ ساخلاماق: مكث كردن، توقف موقت

آياغ اوسته: سرپا

آياغيم اوشويور: پايم سردشه

آياغيم تؤكولور: معادل فارسي ندارد كنايه از شدت سرما و درد و عزاب

آياغيمي سويوق آپارير: معادل فارسي ندارد.

آياغيني چك: پايت را بكش

آياغيني اوزالتما: پايت را دراز مكن

آياغيني ييغ: پايت را جمع كن، پايت را بكش

آياغ اوزونلوق ائلمه: معدل فارسي ندارد، كنايه از نهي كردن از جاهاي

نامنا سب

آياغ گؤتور: تند برو

آياغ آت: حركت كن

آياغ آلدي: فرار كرد ، تند رفت

آياغيم داشا ده‌يدي: پايم به سنگ خورد

آياغيم داشا ايليشدي  پايم به سنگ گيركرد

آياغيما تيكان باتدي: خار به پايم رفت

آياغيم كئييدي: پايم كرخت شد ، بي حس موقتي

آياغين سينسين: پايت بشكنه

آياغين شيل اولسون: فلج بشه

آياغين توپال اولسون: پايت لنگ بشه

مثال: (توپال تيمور ـ تيمور لنگ)

آياغين قوروسون: پايت خشك بشه، كنايه از لنگ شدن

آياغلاشماق: همراهي كردن پا بپا رفتن

آياغ آچماق: پا گشائي كردن، در آذربایجان مرسوم است که، فردای شب زفاف دوستان و آشنایان به دیدن داماد رفته، ضمن تبریک گفتن، پولی را به عنوان هدیه که آن را «گؤروم» گویند به شاه داماد تقدیم میکنند کهف این رسم را «آیاق آچما، یا خود آیاق آچماق» گویند.

آياغا دولاشماق: به پر و پا پيچيدن

آياغا دؤشنمك: به پاي كسي افتادن، التماس كردن

آياغيني كسمك: پابريدن، منع کردن از جایی

آياغ اوستو: سرپايي، گذرا

آياغچي: دوره گرد، دستفروش، ساقي، سقا

گؤزو آياغي‌نين آلتيني گؤرمور: زير پايش را نمي‌بيند، كنايه از تكبر و خود خواهي.

ال ، آياغ ايتيرمك: دست و پا گم كردن                      

آياغيم قابار قويدو: پايم تاول زد

آياغيم ازيلدي: پايم له شد، كوفته شد، خرد شد

يورغانينا گؤره، قيچيني اوزالت: پايت را از گيليمت دراز مكن «امثال و حكم».

دولانان آياغا داش ده‌ير: عاقبت، جوينده، يابنده بود؛؛؛

دئمك اولموركي، آياغين ياندي چك كنارا: معادل فارسي ندارد ؛؛؛ 

...

 

تركيب واژه«باش» (سر) و معاني مختلف آن

 

باش: سر، كله ، شعور، ذهن، صدر، نوك، اپتدا ، مقدمه، انتها، پايان، فقر، سرپرست، سركرده، رئيس، ممتاز، برتر، بهتر، دفعه، مرتبه، بار، ريشه، اصل، پايه   راس ، اول ، آغاز، طرف بالا

باشدان: از سر، از اول، دوباره،

باشدان ـ با شا: سرتا سر، يكسر، تمامي، كلاً

باشا ـ باش: يكسر، سرا سر، همه، برابر، مساوي، بكلي 

باش آغارتماق: تجربه داشتن

باشقيرخماق: سر اصلاح كردن

باش آلتي: بالش، متكا

باش آشاغي: سربه زير وارونه، واژگون، سرازيري، سربه زيري سرپائيني

باش ياراسي: زخم سر

باشلانماق: شروع شدن، آغاز شدن

باشلي: سردار، عاقل و دانا

باشليجا: عمده، اساسي، مهم

باشليق (بؤرك): كلاه، شيربها، سرلوحه ، عنوان مقاله  

باشي آچيق: بي حجاب، سربرهنه، بی سرپرست

باشي داشلي: مظلوم، بي چاره، بدبخت، بي دست و پا، خاك برسر،

باشي سويوق: بي توجه، سهل انگار، مسامحه كار

باشي سويوقلوق: بي دقتي، سهل انگاري، مسامحه كاري

باشينا آند اولسون: به سر مباركت قسم

باشين اوچون: همان معني

باش كند: پاي تخت، مركز

باشي باغلي: سربسته، مهردار

باش سؤز: مقدمه

باش يازار: سردبير روزنامه

باشقان: رئيس، سرپرست ، صدر

باشيم آييلمير: سرم شلوق است، وقت ندارم، فرصت نمي كنم

 باش ـ باشي توتمور: كنايه از عدم اتحاد و اتفاق و هم پيوستگي

باش ـ آياغ: سراسر، بكلي، واژگون، وارونه، كله پاچه

باشا باتان (عاغيلا باتان): باعقل جور درآمده

باشاباش: مساوي، برابر، سراسر، سرراست ، بكلي

باشا گلمز: پايان ناپذير، تمام نشدني، به سر نیامده

باش وئرمك: سربه سرگذاشتن، در راه ایمان و عقیده از سر گذشتن

باش بيلن: ريش سفيد، بزرگ، سركرده، مجرب، عالم، دانا

باشچي: رهبر، سركرده، صدر، رئيس، بزرگ

باشچيليق: رهبري، سركردگي ، رياست

باش ساغليغي: تسليت.

باشلاماق: شروع كردن، آغاز كردن، پايه گذاشتن، ظاهر شدن

باشلانغيج: سرآغاز، مقدمه، مدخل، اپتدا، نخست.

باشا گئتمه‌مك: سرنرفتن، پايدار نماندن، بي ثبات

باش ـ با شا: سربه سر، پهلو به پهلو، كنارهم، يكجا  

باشدان سالماق: دست ازسر برداشتن، تمام كردن

باش وئرمك: سربه سر گذاشتن

باش ـ با شا وئرمه: سربه سر نگذار، كار نداشته باش، گوش مكن، ولش كن

با شدان آشما ق: معادل فارسي ندارد، كنايه از فراواني، بسيار داشتن، متمول، ثروتمند بودن.

باشدان آتماق : قبول نكردن

باشدان سووما: سرسري، بي دقتي، باعجله 

باشدان ائله‌مك: به گردن نه گرفتن، تمام كردن، قبول نکردن

باشدان سالماق: تمام كردن، به انتها رساندن

باشا سالماق: متوجه كردن، اگاهي دادن، تذكر  دادن، فهماندن، حالي كردن

باشا وئرمك: به اتمام رساندن، به آخر رساندن

باش وئرمك: سردادن  مثال: وطن يولوندا باش وئرمك گرك: در راه وطن سربايد داد.

باشدان كئچمك: از سر گذشتن

باشا دوشمك: متوجه شدن ، فهميدن ، آگاهي يافتن

باش قوشماق: سربه سر گذاشتن

باش قاتماق: سرگرم كردن

باش يوماق: سرشستن

باش يومالي: عادت ماهانه ، ريگل

آي باشي اولماق: همان معني

جيت باشي: زود ـ زود، پي درپي

هوش، با شلي: باهوش ، عقلمند

باشلي: صاحب دار

باشسيز: بي سر، بي سرپرست، بي صاحب ، بي كس

باشينا: سرخود، ولگرد، بي صاحب

باش وورماق: سرزدن، سركشي كردن

باش قالدير ماق (قوزاماق): سربالا گرفتن، توجه كردن، سربلند كردن، عصیان کردن

باشي آشاغي: سربه زير، سرازیر

باشي يوخاري: سربلند، سربالا

باشي اوجا: سربلند ، سرافراز

باش توولاماق: كنايه از حالتی است كه سر را به علامت تحسر، تاسف يا تمسخر تكان ميدهند

باش انديرمك: سرفرود آوردن، تعظيم كردن به علامت اخترام

ال، با شدان اوجا گلير: كنايه از كم درآمد و پرخرج بودن

دل باشا بلا دير: معادل فارسي ندارد

 آدديم باشي: هرقدم

عاغيللي، باشلي: هوشند ، باذكا

باش اوسته: چشم، روي چشمم

باش بولاماق: كنايه از حالت مسخره، نشانه نارضايتي

باش يولماق: شيون و گريه و زاري، كندن موي سر

باش آغريسي: درد سر

باش سانجيسي: معادل فارسي ندارد

باشيم زوققولدايير: سرم بشدت درد ميكند

باشيم پاتلايير: سرم مي تركد 

باش داشي: سنگ قبر

باش باكان (باش باخان): رئيس جمهور وزیر، ليدر، صدر، سرپرست

باش توتمادي: كنايه از انجام نگرفتن كاري، به توافق نرسيدن

باش چيخارماق: متوجه شدن، سردر آوردن، دانستن، پی بردن

 باش آپارماق : سربردن، كنايه از تند رفتن، حالت تكبر

باشينا دؤنوم: دورسرت بگردم

باشينا دولانيم: همان معني

باشينا قيزيل آل، گئت: كنايه از ايمن بودن از چپاولگران، امنيت داشتن

باشدان، قولاغ دان گئتمك: كنايه از سردرد گرفتن در اثر هياهو و صداي ناهنجار

باشا گلن: سرگذشت،

باش گيجلمه: سرگيجه

باش دولانديرماق (كئچينمك): زيست كردن، بدك نبودن، بخور و نمير

باشي ـ باشلارا قاتماق: كنايه از همراه  و همرنگ بودن، خود را به حساب آوردن

باشينا هاوا گليب: ديوانه شده است             

باشينا داش دوشسون: خاك برسرت

گ......گ..... باشيندان چيخ، يئنه‌ده بيلن دئييل: كنايه از نمك نشناسي، خوبي را ندانستن

باش كسمك: سربريدن

باشين ازديم: سرش را كوفتم                      

 باشيم آخدي: كنايه از سرگيجه

باشيم لاخلايير: كنايه از سردردي و سرگيجه

باشيم ده‌لينير: كنايه از شدت سردردي

باشيم آغاريب: سرم سفيد شده است

چال باش: کاهل، سر سفيد

قارا باش: سياه سر : بيشتر درحيوانات بويژه سگ بكار مي بيرند: نوع سگ

آلا باش: نوع سگ

بوز باش (شوربا): آبگوشت

داز باش: سربي مو، كچل

آغ باش: سفيد سر، كسي كه موي سرش سفيد شده باشد

ديك باش: متكبر، مغرور

آشاغي باش: طرق پائين

يوخاري باش: طرف بالا

بو باش: اين ور

اوباش: آن ور

باشيم تؤكولور: موی سرم مي ريزد، كنايه از شدت درد سر

باشيما بؤرك كئچيب: سرم كلاه رفته، مغبون شده ام، اغفالم كرده اند

باشيما كول اولدو: خاكستر به سرم ريخته شد، خاك برسرشدم

باشيما كول اله‌ندي: به همان معني

باشيما كول سورولدو: همان معني

باشيما توپراق اله‌ندي: خاك برسرشدم، بيچاره شدم، بدبخت شدم

باشيم ايستي‌دير: كنايه از تب داشتن

باشيم قيزيشدي: سرگرم شدم، مشغول شدم، هوائي شدم

باشيم قاريشيب: كنايه از مشغول به كاري شدن، سرم شلوغي، وقت ندارم، فرصت نمي كنم.

باشيما اود ياغدي: آتش بسرم ريخته شد، گرفتار شدم

باشيم ياريلدي: سرم شكست، شكاف برداشت

باش يارماق: قمه زدن (از آداب مذهبي است كه شيعيان درروز عا شوراي حسيني اجرا ميكنند)

باشيمي قاشيماغا وقتيم يوخدو: كنايه از مشغله زياد، فرصت نداشتن، وقت نداشتن.

باشيم دا قازان قاينادي: ديك درسرم جوشيد، كنايه از شدت گرما

ائله بيلديم، باشيما بير قازان سو توكولدو: كنايه از حالت شرمگيني، ناراحتي از خبر ناگوار.

باش اوجا: سربلند، سرافراز مفتخر

هوشوم باشيمدان چيخدي: هوش از سرم پريد، بي هوش شدم، از حال رقتم، اغما رفتن.

پولوم جيبيم‌ده، عاغليم باشيم دا: كنايه از سالم بودن و محتاج ديگران نبودن، عاقل بودن.

گؤره‌سن باشيندا نه وار: چه بلايي بسرش آمده، كنايه از نگراني از رخداد حوادث

باشي بلالي: گرفتار، بيچاره، 

  مثال:

«بيرده بلالي باش نچون يانينا سوپورگه باغلاسين         

بوركو باشا قويان گره‌ك بوركـونه‌ده بيـر ياراشا»[2]                                                                                                                                                                             «اوستاد شهريار»

داش اولوب، باشينا دوشموشم: نمي تواند مرا تحمل كند، كنايه از حسودي

آليب باشيما چاللام يئره: مي گيرم به زمينت مي زنم

باش آلدي گئتدي: سرش را برداشت و رفت

باشا رنگ قويماق: به موي سر رنگ گذاشتن

باشی بدنينه آغيرليق ائله يير: سرش به تنش سنگينی می کند

..........

 

ديل:

 

ديل: زبان، لسان، 

ديل آلتی: زيرزبانی، زير زبان

ديل اوجو: نوک زبان، رويي، تعارفی

ديل وئرمک: قول دادن

ديل آچماق: زبان باز کردن

ديلدن ـ ديله دوشمک: به سرزبانها افتادن ، مشهور شدن

ديلی توتولور: زبانش مي گيری ، لکنت زبان دارد

ديل ـ آغيز ائله‌مک: عزرخواستن ، تشکر کردن

ديل ـ دوداغين گميرير: کنايه از غضبناک و خشمگين بودن

ديل ياراسی: زخم زبان

ديل ياراسی وورماق: زخم زبان زدن، شماطت کردن، استهزا کردن

ديل قانمايير: زبان نمی فهمد، درک نمی کند

ديل بيلمز: زبان نفهم ، گنگ

ديلين قوروسون: لال بئشه

ديلين کسيلسين: زبانت بريده باد

ديليوه شيش باتسين: معادل فارسی ندارد

ديلين دينج اولسون: حرف نزن، گير نده، متلک مگو

ديليوه چيبان چيخسين: معادل فارسی ندارد

ديلی قيسساليق: کوتاه زبانی، قاصربودن

ديليم قيسسادی: زبانم کوتاه است، قاصر هستم

ديليمين اوجو گؤينه يير: نوک زبانم سوزش دارد

ديلينی قيسسالت: زبانت را کوتاه کن، زياد حرف نزن

هرنه وار ديلينده دير: هرچه هست تو زبانشه ، از ته قلب نمی گويد

باغلا ديليمه (آليجی بير شئی آلارکن، ساتيجييا: باغلا ديليمه دئیر): به زبانم ببند، معامله کن.

ديل تانری وئرن نعمت‌لردن بيريسی دير: زبان نعمتی است از نعمت های خداوند

ديلچيليک: زبانشناسی

ديلچی: زبانشناس

ديلک: آرزو، خواسته، خواهش، تمنا

ديلکلی: آرزومند، تمنا دار

ديللشمک: صحبت کردن، گفتگو و مذاکره کردن

ديلله نديرمک: به حرف آوردن، به صدا در آوردن

ديللنمک: به حرف آمدن، اعتراض کردن، جواب دادن

ديللی دلاور: خوش زبان، خوش بيان

ديلمانج: مترجم ، واسط ، ميانجی

ديلنچی: گدا ، سائل

ديلنچيليک: گدائی، دریوزگی

ديلنمک: گدائی کردن، سئوال کردن

ديلی شيرين: شيرين زبان، مهربان، کسی که حرف«ر» و«ل» و «را» «ی» تلفظ کند.

ديل جوابی: شفاهی، بطور شفاهی

ديليک: قاچ، دندانه

ديليم: قاچ

ديليم ـ ديليم: قاچ ـ قاچ

ديليمله‌مک: قاچ کردن

 ديليم ياتمير: نمی توانم کلمات را درست ادا کنم

ديل قويماق: حرف به دهان انداختن، راهنمائی کردن

ديلينه سؤز قويما: کنايه از راهنمائی کردن، ياد دادن، حالی کردن

ديلدن سؤزچکمک: حرف از زبان کشيدن، به حرف درآوردن ،

ديليمه گلدی: به زبانم آمد

ديلينی ييغ: زبانت را کوتاه کن، حرف نزن

ديلی توتولدو: زبانش گرفت، زبانش به لکنت

افتاد، ترسيد

ديلينی ايشه سالما: خوش زبانی مکن، پرحرفی نکن، چرب زبانی مک

ديلی باتدی: زبانش لال شد

ديليم تورکودو: زبانم ترکی است

ديليم آچيلمير: زبانم باز نميشه

ديلی زوغوندان چيخاريرلار: زبان را از ريشه در می آورند

ديلين کؤکوندن قوروسون: زبانت از ريشه بخشکد

ديل ازبری: زبان زد

دیلی دئییر: کنایه از رو نرفتن

دیل تؤکمک: استدعا کردن، دست به دامن شدن، زیاد حرف زدن

دیلین شیشسین: از کلمات نفرین است کنایه از لال شدن

دیل داش: همزبان

دیلچک: زبانک

...

 

قارين:

 

قارين: شکم، داخل، وسط

قارنی: شکمش

قارنی ياريق: گوش ماهی، صدف ، نوع گياه تبی

قارنی آچيق: لخت ، برهنه، بی چيز

قارنی يوغون: شکم گنده، چاق

قارنی زيغل: چاپلوس، مکار ، رياکار، بخیل، حسود

قارنی بالالی: حامله

قارنی آج: شکم گرسنه

قارينپا: شکمو، پرخور شکم پرست

قارينقولو: شکمو ، پرخور

قارين دوستو: دوست شکم

قارين اوتارماق: برای سيرکردن شکم اين در و آن در زدن

قارين دولانديرماق: معادل فارسی ندارد

اليم خمير، قارنيم آج:« مثلٌ»معادل فارسی ندارد کنايه از هميشه گرسنه بودن

قارنيم آغريير: شکمم درد میکند

قارني سانجيدی: معادل فارسی ندارد ، درد شکم  زنان هنگام زايمان

قارنی پاتلايير: شکمش می ترکه

قارنی چاتلايير: به همان معنی

قارنی بوشدو: شکمش خاليست، چيزی نخورده است

قارنی توخ: سير

قارنی دولو: پرشکم ، سير

قارنی قوتدو: کنايه از مکاربودن، خبيثی، شرور، حسودی

قارين قورولداماق: صدای ناشی از حرکات روده

قارنی کؤپوب: شکمش باد کرده ، نفق شکم دارد

قارنی شيشيب: شکمش باد کرده است، آماس شکم دارد

قارنی جيريلدی: شکمش پاره شد، ترک برداشت

قارنی برکدی: يبوست دارد      

قارنی اوستونه آغاج گؤتوروب: کنايه از شکمو بودن، گرسنه بودن به فکر خوردن بودن

قارنی قاريشيب: علامت مسموميت، اسحال داشتن

قارنينين فيکرينده‌دير: در فکرشمش هست، به فکرخوردن و آشاميدن بودن

قارنی دويمور: شکمش سير نمی شه

قارين آشيرماق: سيرکردن شکم، تا خير- خيره خوردن

قارين آلتی: ناچيز، به درد نخور 

قارنيم بورور: شکمم می پيچد

قارنين يانسين: شکمت بسوزد

قارنين ده‌لينسين: شکمت سوراخ بشه

قارنين ييرتیلسين: به همان معنی

قارنی ييرتيق دی: فتق شکم دارد

قارنی‌نين نؤکريدی: نوکر شکم شه

قارنينا ايشله‌يير: برای شکمش کارمی کند

بير قارينا  ايکی منت اولماز ـ مثل:  معادل فارسی ندارد

قارنيندا يئل اسير: گرسنه است ، شکمش خاليست

قارينلی: شکم دار، دارای شکم

قارنينا خدمت ائله‌يير: به شکمش می رسد، شکمش را راضی می کند

قارين دوشگونودو: معادل فارسی ندارد ، کنايه از سير نشدن، همیشه گرسنه

قارنی گئن: گشاد شکم.

قارنيما داش باغلاديم: گرسنه ماندم و صبر کردم ، به گرسنگی تحمل کردم

قارين داش:  برادر، برادر دوقلو

قارين باز: شکم پرست.

 ...

آغيز:

 

آغيز: دهان، کام، دهانه، لبه

آغيز: دهان کام, پوزه, مدخل, در, دم, دهانه, مصب, دفعه , بار, مرتبه، لبه   

بيچاغين آغزی: دم چاقو, لبه چاقو

آغیزدان قاچيرماق: از دهان پراندن

آغزی يومماق: دم فروبستن

آغيزليق: آغوز, فله نخستين شير پستاندار

آغيز اوتو: باروتی که به تفنگهای چخماقی و سرپر می ريختند

آغيز با آغيز: لبا لب, سرريز, دهان به دهان

آغيز آغيزا وئرمک: دهان به دهان شدن, به يکديگر فحش دادن , پرخاشگری کردن.

آغيزدان: از دهان, شفاهی, غير کتبی, ازبر, از حفظ

آغيز ادبيياتی: ادبييات شفاهی, فلکولور

آغيزدان بيليرم: از حفظم

آغيزی ايتی: قاطع, برا, حراف

آغزی کسرلی: قاطع, برا, مقتدر, بانفوذ, کسی که حرف او اثرداشته باشد

بير آغيزدان: يکسره

آغيزلاشما: مشاجره کردن، منازعه کردن , دهن به دهن شدن , دشنام دادن, مشورت کردن.

آغيزلی: خوش بيان, شيرين زبان , خوش گفتار, آلتی که دم برنده داشته باشد, دهان دار, دهانه دار

آغيزليق: قيف, در, سربند , دهان بند , دهنه اسب, باروت

آغزی آچيق: احمق, ابله, سفيه, حواس پرت, مبهوت, کسی که راز دار نباشد.

آغزی دولو: دهان پر

آغزی اودلو: دهان آتشين, تند مزاج , عصبانی , خشمگين

آغزی اَيری: دهن کج, زود رنج, ناراضی

آغزی ايری: دهان بزرگ

آغزی بوش: دهن لق , وراج , پرحرف

آغزی بتوو: رازدار , سرنگهدار , آدم درست و حسابی , خوددار

آغزی اوروج : دهان روزه , روزه دار, روزه

آغزی بير: يکدل و يکصدا , متحد , متفق

آغزی هرزه: بد دهن , دشنام ده , هرزه گو

آغزی ياستی: کلنگ سرپهن

آغيزدان آغيزا دوشمک: ازدهان به دهان افتادن , معروف و مشهور شدن

آغيز آلما: ناشتائی, صبحانه

اغيزدان دوشدو: از دهان افتاد { غذا }, سرد شد

آغيزدان اؤيره‌نمه: ازدان ياد گرفتن , بطورشفاهی يادگرفتن

آغزی گؤيچک: سفيه, حراف, زياده گو, مشنگ

آغزی ياوا: بی نزاکت, بی ادب, فحاش, خشن

آغزی دوعالی: دوعا خوان, مومن, ديندار, رياکار، ذاکر

آغزی جيريق: دهن چاک

آغزی ييرتيق: کسی که رازدارنباشد, سخن چين, دهن چاک , دهن لق

آغزی يئکه: دهن گشاد

آغزی يئللی: گنده گو , متکبر , مغرور , خودخواه

آغيز بوزمک: دهان جمع  کردن, کج دهنی نشان دادن, مسخره کردن, لب برچيدن. 

آغزی قارا: صفت سگ و گرگ

آغزين شيرين اولسون: داهانت شيرين باد، شیرین کام

آغزين اود ايله دولسون: دهانت پراز آتش بشه, دهانت آتش  بگيرد

آغزيم ياندی: دهانم سوخت

آغزيمدان گله‌نی دئديم: هرچه از دهانم آمد گفتم , فحش دادم، دشنام دادم

بير آغيز گولمک: يک دهن خنديدن

آغزينی آچيب, گؤزونو يومدو: دهانش راباز کرد و چشمانش را بست, هرچه از دهنش آمد، گفت، کنايه از فحش دادن  و حرفهای رکيک زدن، دشنام دادن

آغزينی شاپبيلداتماق (تامسينماق): معادل فارسی ندارد, کنايه از طعم کشيدن, ليسيدن

آغزيم آجيدی: دهانم تلخ است

آغزيم آجيشدی: دهانم تلخ شد

ديل آغيز سيز: عاجز, مظلوم, فقير، لال امز

آغزی ياشماقلی: نقابدار، حجابدار

اغزيندان ايي گلير: از دهانش بو می آيد

آغزينا ايت کله‌سی آليب: کنايه از فحش دادن, فحاشی کردن

آغزی قاپالی ( باغلی ): دهان بسته

آغزیندان سود ایی گلیر: هنوز بچه است، خیل کوچک است.

آغزیوا دؤنوم: در مقام تحسین بکار می رود، یعنی فدای دهانت.

آغزیوا اییه دور: دهن تو ببند

آغزیوین سؤزونو بیل: حرف دهن تو بفهم

...

اوز:

 

اوز: صورت, رخ, رخسار, سيما, چهره, روی, رويه, سطح, سرشير, ظاهر, نما, امر به شنا کردن, امر به قطع کردن,

اوزوم: رويم, چهره‌ام,

اوزوم: انگور عنب

اوزوم: شنا کنم

اوزوم: قطع کنم, در بييارم

اوز وئرمک: رودادن.

 اوز اوزه: رودررو

اوز به اوز: روبروو

اوزه دوشمک: در رودرواسی گيرکردن

اوزو آچيلماق: روباز شدن, سرتيق شدن

اوزو گولمک: خنده روبودن, خوشحال و خوشبخت بودن

اوزو قويلو: دمرو, روی درخاک بودن

اوزو اوسته: همان معنی

اوزه سالماق: به روانداختن, کاری به انجام رساندن , روبرا ه کردن

اوزونو آچماق: برداشتن بکارت, نقاب از رخ گرفتن، سیرتیق کردن، جرعت دادن

اوزو بری: روبه اين سو, به اين طرف

اوزدن: سطحی, ظاهری، از روی

اوزده: به ظاهر, آشکار

اوزره: طبق, مطابق, روی, ضمن

مثال: يئنی اصول اوزره ايشلمک: طبق اصول جديد کارکردن

اوز گؤرمک: مغرض بودن, غرض رانی

اوز گؤره‌ن‌ليک: مغرضانه, غرض ورزی

اوز گؤز: صورت, ظاهر, قيافه, سروضع

اوز گؤز اولماق: روياروشدن, پرخاشکردن

اوزلشمه: مطابق, روبروئی

اوزلشديرمک: جورکردن, تطبيق دادن، روبرو کردن

اوزلشمک: روبروشدن, روياروشدن, پررو شدن

اوزلو: پررو, رودار, چرب

اوزلو سود: شير چربی دار

اوزلوک: ماسک

اوزسوز: خجالتی, کم رو, بی چربی

اوزمک: شناکردن, شناور بودن, کندن, چيدن, درمانده کردن, از جان انداختن, قطع کردن, بريدن, کهنه کردن, مستعمل کردن, از رمق انداختن

اوزو آغ: روسفيد سربلند , بيگناه

اوزو دؤنوک: پيمان شکن, عهد شکن, بی وفا, خائن, بی ثبات , ناپايدار

اوزو سولو: با آبرو, متواضع, فروتن, متين, باوقار

اوزو قارا: روسياه, سرافکنده, گنهکار

اوزو قاراليق: روسياهی, سرافکندگی, بدبختی, گنهکاری

اوزونون سويي تؤکولوب: آبرويش ريخته است حيا از دست داده است 

اوزو يولا: مطيع, فرمانبردار, حرف شنو

اوزه ـ اوز باغلاماق: کنايه از چيزی را به سختی و خجالتی مطرح کردن

اوزو دانلاماق: مذمت کردن, سرزنش کردن

گل اوز: گل رو، گلرخ، گل چهره

گول اوزلو, گل چهره, زيبا

اوزه باخ: رو را به بين

اوز اوزه ساتاشماق: روبرو شدن.

 اوز اوزه ده‌يمک: روبرو شدن , ملاقات کردن , يکديگر را ديدن

اوزدن گئتمه مک: ايستادگی, مقاومت کردن, از رو نرفتن, قبول نکردن

آی اوزلو: ماهرخ, ماه سيما

اوزو داشدان برکدی: رويش از سنگ سخت تر است, حرف شنو نیست, ازرو نمی رود.

اوزو قرميزی: گستاخ, بی محابا, بی پروا, بی ادب, سرخ رو, حميرا

اوزدن کئچمه, سطحی, رويي, سبک

اوزومه باخ: به رويم نگاه کن, انگور را ببين

اوزومدن گلمير: از روم نمی آيد , روم نمی شه , خجالت می کشم

اوزدؤندرمه: روگردان مشه، عهد مشکن

اوزه سالماق: مجبور کردن.

اوز توتماق: به رخ نقاب کشيدن, باحجاب بودن, نقابدار بودن

اوزو اورتولو: نقابدار, سری, رمزدار, پنهان, مخفی

اوزو گؤزه‌ل: زيبا رو, قشنگ, خوشگل

اوزو بزه‌ک, ايچی تزه‌ک: خوش ظاهر , بد باطن

اوز اوزدن اوتانير: رو از رو حيا می کند, خجالت می کشد

اوزه دئمک: به رو گفتن, آشکارا گفتن

اوزو يوخاری: رو به بالا, سربالا

اوزو آشاغی: رو به پايين, سرازير, سرافکنده

اوزوم آياغين آلتدا: رويم به زير پايت, ببخشيد که اين موضوع را مطرح می کنم.

اوز گؤزو قانلی: آغوشته به خون

اوزومه سيللی ووردو, به رويم سيلی زد

اوتانيرسان, اوزونه الک توت: کنايه از خجالتی بودن, شرمساربودن

اوزونون مينجيغی سينيب: حيا ندارد, بی شرم است, رويش باز شده, گستاخ شده.

اوزون تؤکولسون: معادل فارسی ندارد

اوزه دورماق: به رو استادن

اوزه قابارماق: کنايه از رو باز کردن, گستاخی کردن جسارت کردن

اوزه گيرمک: معادل فارسی ندارد, کنايه از، به اروی کسی دروغ

گفتن, گفته خود را تحميل کردن.

 اوزو ترله‌ييب: رويش عرق کرده است

اوزکي وار اتدندی: معادل فارسی ندارد، کنایه از شرم داشتن

اوزو بزه کلی: صورت آراسته, زينت داده شده, بازيور, آرايش کرده

اوزه قالماق: رودرواسی ماندن, مجبور شدن.

 اوزوکرشانلی: کنايه از آراسته, زينت داده

اوزه يالان دئمک: برو دروغ گفتن آشکارا دروغ گفتن

اوزو قاشيماق: کنايه از مجبور کردن، خجالتی کردن

نه يه باخیرسان, اوزومده آی بيتمه‌ييب‌کی: معادل فارسی ندارد, کنايه از زل زدن, نگاه بامعنی.

اوزو يوموشاقليق: نرم رويي, انعطاف پذيری سربه زير, سربراه

اوزو چوپور: آبله رو, پرآبله, چپور

اوزو توکلو: ريش دار, روی مودار

اوزونه توک چيخماييب: هنوز بچه است, به بلوغ نرسيده است

اوزو توزلو: صورت غبار آلود

اوزه قيلينج چکمک: به رو شمشيرکشيدن, دعواکردن

اوز وئرديک, آستارين ايسته دی «امثال حکم»: رو داديم, آستارش را خواست.

 اوزونه آلدانماق: به ظاهرش گل خوردن.

...

قولاغ.

 

قولاغ: گوش, سمع، زاویه، گوشه، کنج

قولاغ آسماق: گوش دادن

قولاغ وئرمک: گوش دادن, استماع کردن

قولاغی باتماق: کرشدن, ناشنوا شدن

قولاغ آردی: پشت گوش, بناگوش

قولاغ باتيريجی: کرکننده, گوش خراش

قولاغ بورماسی: چشم زهرگرفتن, تنبيه جزئی

قولاغليق: گوشی

قولاغ ده‌لمه: سوراخ کردن گوش

اوزون قولاغ: خر, اولاغ, گوش دراز

پله قولاغ: پهن گوش, عريض گوش

قولاغلاماق: گوشمالی دادن , تنبيه دادن

قولاغ آردينليغينا وورماق: خود را به کری و ناشنوائی زدن , خودرا به نفهمی زدن

قولاغينی چيخارارام: گوشت را در می آورم

قولاغينی چکرم : گوشت را ميکشم

قولاغينی دووارا ميخلارام : کنايه از شدت تنبيه

قولاغی‌نين داليسينی گؤره‌بيلسن، منی‌ده گؤره بيلرسن: هروقت پشت گوشت را ببينی, ميتوانی مرا هم ببينی ( مرا هيچ وقت نمی توانی ببينی)

آچ قولاغينی, ائشيت: گوشت را باز کن و بشنو, خوب گوش کن

قولاغی شوشله‌مک: بادقت گوش دادن

قولاغ ياتيرماق: گوش خوابيدن, استراق سمع

قولاغ گنهکاريام: کنايه از شک و ترديد داشتن درمورد يک واقعه . يعنی نديده‌ام ,بلکه شنيده‌ام

قولاغی توکلولوک: دگمانت بودن, متحجر بودن، عوام

ياستی قولاغ: پهن گوش

قولاغ آغريسی: درد گوش

قولاغ سانجيسی: معادل فارسی ندارد

قولاغی چيرکله‌مک: عفونت گوش

قولاغين پرده‌سی: پرده گوش

باش قولاغدان گئتمک: خسته شدن, سردرد گرفتن, از صداهای ناهنجار

قولاغينی کسرم: گوشت را می برم

قولاغينی سييرم : معادل فارسی ندارد , کنايه از بريدن گوش از بيخ

تای قولاغ: تک گوش

قولاغی ائنله‌مک: دردهات و عشاير آذربايجان گوش حيوانات بويژه گوسفند و بز را برای شناخته شدن در اشکال مختلف برش ميدهند و يا داغ ميکشند که, به اين عمل« ائنله‌مک» می گويند

قولاغيندان ياپيشيب, دولانديرام: گوشت را گرفته, برمی گردانم

کره قولاغ: کوتاه گوش, در(حيوانات) بکار می برند

قولاغيمدان داش آسلانير: کنايه از سنگينی گوش , خوب نشنيدن

قولاغيم دينجلدی: گوشم راحت شد, آسوده شدم

قولاغيم پاتلادی: گوشم ترکيد

قولاغيم ييرتيلدی: گوشم سوراخ شد

قولاغيم زنگ‌ده دير: گوش به زنگم , منتظرم

قولاغيم شکله‌نير: گوشم در ترديد است, مثل اينکه, صدائی می شنوم

قولاغيما بير سس گلدی: به گوشم صدائی آمد

قولاغا پيچيلداماق: به گوش نجواکردن

قولاغلاری ساللانيب: کنايه از بيحال بودن , خسته شدن , پريشانی و بيماری

قولاغجيل: سمک , دستگاه کوچک شنوائی

قولاغا آزان وئرمک: به گوش نوزاد اذان گفتن

آدی قولاغينا يئتيشمک: معادل فارسی ندارد

...قولاغينا ياسين اوخوماق: «امثال حکم», (به گوش... ياسين خواندن), کنايه از نفهمی, گنگ بودن

قولاغينی چکرم, ائششک قولاغيندان اوزون ائدره‌م: گوشت را ميکشم, از گوش خردراز می کنم

گؤز- قولاغدا اولماق: گوش به زنگ بودن, مراقب و منتظر بودن

قولاغ آس: گوش کن

قولاغ وئر: گوش بده

ائشيتمک ايسته‌ميرسن, قولاغينا پنبه تپ: اگر نمی خواهی بشنوی به گوشت پنبه بگذار

باش، قولاغدان دوشمک: به در آمدن گوش و سر از سرو صدای بسيار، سرسام گرفتن

...

 

ترکيب واژه «ال» (دست) و معانی مختلف آن

 

ال: دست، يد

اليم آغريير: دستم درد ميکند

اليم سانجی ائله‌يير: معادل فارسی ندارد

اليم گيزيلده يير: معادل فارسی ندارد

اليم گؤينه يير: دستم می سوزد

اليم ياندی: دستم سوخت

اللريم سيزيلدايير: دستهايم می نالد

اليم اوشويور: دستم سردشه

اليم سيندی: دستم شکست

اليم قيريلدی: کنايه از نا اميدی و ناچار شدن

اليم کسيلدی: کنايه از ناچاری

الی کسيک بيلر، الی کسيک نه چکير: حال دست بريده را دست بريده می‌داند، امثال حکم.

اليم قورودو: دستم خشک شد، کنايه از شدت تعجب

الين قوروسون: دستت خشک بشه، جمله نفرين

الين کسيلسين: دستت بريده شود، ""          ""

اليندن قول قولا چيخسين: نوع زخم درد آور می باشد که هنگام نفرين گفته ميشود.

الی نين سويو يوخدور: معادل فارسی ندارد، کنايه از عجز و ناتوانيست

الی نين توتومو يوخدور: معادل فارسی ندارد

الی آغيردی: دستش سنگين است، کنايه از بد يوم بودن

الی يونگولدو: دستش سبک است، کنايه از خوش يومن بودن

الی‌نين اودومو يوخدو: دستش برکت ندارد

الی قادالی: خطا دست

اليندن هنر ياغير: از دستش هنر می بارد

الی، قولوندان اوزون گلير: کنايه از دست خالی بودن است

الی بوشلوق: تنگ دستی

ال، الی يو وار، الده قاييديب اوزو يو وار: کنايه از کمک کردن و به داد هم رسيدن

اليندن گله‌نی اسيرگمه: هرچه ازدست ات بيايد مضائقه نکن

اليندن گله‌نی دؤرد قابا چک: معادل فارسی ندارد

اليم اوزومده قالدی: کنايه از شدت تعجب

اليندن نه گلر: چه کار ميتوانی بکنی

الدن گئدن، اله گلمز: چيزی که از دست رفت باز نمی آيد

الدن توتماق، علی دن قاليب: کمک و دستگيری از علی مانده است

اليم اوزومه ياپيشدی: کنايه از شدت تعجب می باشد

اللرين وار اولسون: دستهايت درد نکند

اليندن گلن ايشی گؤر: کاری که از دستت بر بيايد انجام بده

الی گيرلي دی : قوی پنجه است

اليمه داغ باسميشام: کنايه از توبه کردن از کاری

الی بو دونيادان اوزولوب: دستش از اين دنيا کوتاه شده است، کنايه از مردن است.

اليم بئليم ده قالدی: کنايه از ناتوان شدن و بيچاره شدن

الی دولودو: دستش پراست

الی آچيقدی: دستش باز است کنايه از بخشش، اختيار داشتن

الی‌نين اوسته ال واردی: دست روی دستش هست

ال، ال اوسته چوخدو: دست بالای دست بسيار است

ال، اله وئرمک: دست دردست هم دادن، به يکديگر کمک کردن و يک نوع بازی کودکانه است(ال ـ اله، دویمه گله، گلین گئده‌ک بابام گیله)

اله آلماق: بدست گرفتن، به کار سوار شدن

اله سالماق : بدست انداختن، سرکارگذاشتن

الدن، آياغ دان گئتمک: کنايه از شدت عجله

بير شئيي الدن وئرمک: چيزی را از دست دادن

اله گتيرمک: بدست آوردن

الدن سالماق: از دست انداختن، کنايه از خسته کردن

الدن آلماق: از دست گرفتن

اليم خمير، قارنيم آج: امثال حکم ( هماره فقير و نادار بودن )

ال اوزونلوق ائله مک: دست درازی کردن

ال، آياغ دان دوشمک: کنايه از خسته و کوفته شدن

ال، قول اؤلچمک: معادل فارسی ندارد، کنايه از تحديد کردن

اليمين ايچيندن گلير: خوب ميکنم، بجا ميکنم

الين هارا اوجادير، آپار قوی اورا: هرچه ازدستت بر بيايد مضائقه مکن

اليوی ييغ: دستت بکش

ال وئريشلی: بدرد بخور، کار آ

ال، آياق چالماق: دست و پا زدن

الی باغلی: دست بسته

الی داليدان باغلاماق: دست از پشت بستن، کنايه از زرنگ بودن و چالاکی را می‌رساند

ال ائله مک: دست تکان دادن

ال قوو زاماق: نوع احترام درآرتش (سلام نظامی)

الدن، اله دوشمک: کنايه از دست به دست شدن

ال سوووماق: کنايه از نااميد شدن، پشيمانی

ال قاتماق: درکاری دخالت کردن

ال يئتيرمک: دست رساندن، کمک کردن

اليم يانير، آغزيما تپيرم: کنايه از خالی بودن دست و احتياج داشتن

ال به يخه اولماق: دست به گريبان شدن نزاع کردن

ال آلتی ايشلمک: کار پنهانی کردن، کنايه از جاسوسی کردن

الی نين داليسينی تانيمايير: پشت دستش را نمی‌شناسد، کنايه از خل و ناآگاهی

اليندن اون شاهيليق ايش گلمير: کنايه از عاجزبودن و ناتوانی

الی سولولوق: معادل فارسی ندارد، کنايه از هنر مندبودن

اليندن هنر ياغير: از دستش هنر می بارد باهنر و صنعتکار بودن را می رساند

ال ، آياغسيز: بی دست و پا کنايه از عاجز و ناتوان بودن

الينه اوس......س........مس ......چکير: کنايه از بی چيز بودن

ال.....ق: گ.....

اله باخماق: کنايه از محتاج بودن، از خود اختيار نداشتن

اليوه دونوم: کنايه از تحسين کردن

اليوه قربان: فدای دستت

الينه دوو دوشوب: کنايه از فرصت يافتن

الی آللاه اته‌يينده: دست به دامان خداشدن

ال ياتماق: معادل فارسی ندارد

الينی اوخوتمايير: کنايه از نگهداشتن اسرار   

ال مندن، سبب اللاهدان: دست از من، شفااز خدا کنايه از توکل کردن به خدا

ال مندن، اتک سندن: دست من و دامان تو، کنايه از دست به دامان شدن

الی‌نين خيری يوخدور: معدل فارسی ندارد

اليمين دوزو يوخدو: دستم نمک ندارد

ال اؤپمه: دست بوسی, در محال قاراداغ رسم است که, فردای شب زفاف دامادی, دوست و آشنایان داماد برای تبريک و دست بوسی به ديدار داماد میروند، عروس خانم با چايي و  شيرينی پذيرايي می کند و جلو هرکس بشقابی می گذارد, ميهمان پس از صرف شيرينی پولی بعنوان هديه توی بشقاب می‌گذارد و تبريک می گويد که به آن مراسم«ال اؤپمه» (دست بوسی) می‌گويند

الدن‌ـ آیاقدان گئتمك: کنایه از بی صبری کردن، تحمّل نداشتن

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 2:52  توسط مجید  | 

بوز بوزمک


بوز : خاکستری - زمین بدون گیاه و لخت-قرقاول ماده-بی شرم-یخ

بوزمک:چین دادن (لباس)
آغيز بوزمک: دهان جمع کردن, کج دهنی نشان دادن, مسخره کردن, لب برچيدن

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 2:49  توسط مجید  | 

شعر ترکی با ترجمه فارسی



عدالت گونشي(متن اصلي)
شكر اولسون سنه‌اي تانري ياراتدين
كونوللر همدمي امام مهديني(ع)
چوخ ديلك ديله ييب آرزويا چاتديم
يئرده قويما ييبدي بيرجه عهديني.
دوشنده قدمين تورپاق اوستونه
تورپاق ديل آچاراق اويونه جكدي.
آريسه داش اولان اوره ك ايستينه
دونيانين اوره‌ايي دويونه جكدي.
بؤيرك خلاصكاري گوندر ايلاهي
عدالت چراغي يا نسين سؤنمه دن
هاميني دوز يولا دوندر ايلاهي
صاحب زمانين(ع) گئري دؤنمه دن.
سن‌اي ظلمت گئجه سونا يئت گؤروم
عدالت گونشي دوغماق اوزره دي
يالانچي، يولونلا ايندي گئت گؤروم
آزادليق، ظلمونو بوغماق اوزره دي.
خورشيد عدالت(ترجمه)
خداوندا، تو را شكر كه آفريدي
 
مهدي(ع) را همدم دل‌ها.
بعد از آرزوهاي دراز، به كام خود رسيدم،
هيچ يك از عهدهايت بر زمين نماند.
اي مهدي موعود! آنگاه كه قدم بر خاك خواهي گذاشت،
خاك زبان به درود خواهد گشود و برخود خواهد باليد.
اگر دلي از سنگ هم باشد، از حرارت عشق تو آب خواهد شد،
دل دنيا آن روز از هيجان ديدارت خواهد تپيد.
خداوندا، نجات دهنده بزرگ را بفرست،
تا چراغ عدالت جاودانه روشن شود و هرگز خاموش نگردد.
خداوندا، خودت همگان را به راه راست هدايت كن،
صاحب زمانت ديگر از ما روي برنگرداند.
تو هم ‌اي شب ظلماني ظلم، به پايان خود برس
چرا كه خورشيد عدالت در حال دميدن است،
از همان راه غلط كه آمده‌اي،‌ برگرد،
اينك آزادي، شب ستم را از جهان مي‌زدايد.
*** ------------------------------
*دلشاد آراز
قائم(متن اصلي)
دورمادان گوندوز - گئجه كيم آه و زار ائيلر ديليم
اؤيله بيمارم بونو هم آشكار ائيلرديليم
 
"ائتمه ناله اجريني وئررم سنين" سئويلر خدا
تابي يوخدور هم گيلئي، هم ده گذار ائيلر ديليم.
اي بشر اولادي نين سن آن بؤيوك سركرده سي
گل، بوستمله مني بي‌اختيار ائيلر ديليم
اي بشر تاريخي نين سن آن بؤيوك قائمي گل
غيبت كبري ده قالديقجا غبار ائيلر ديليم
سنسن انسانين جهاندا حق، عدالت جارچيسي
اظهار ائتديكجه بو حقي افتخار ائيلر ديليم
سن كي، يوخسان دؤزمه يه وار بير بهانه چاره سي
سن گلينجه سوره‌ي‌"ياسيني" يارائيلر ديليم
يار بو ظلمت باغريني، اي شمسيم، اي نوروم يئتيش
هم سني، هم عشقيني قلبيمده وار ائيلر ديليم.
قائم(ترجمه)
زبانم شب و روز مدام در آه و زار است،
بيماري عشقم را زبان فاش مي‌سازد
خداوند گفته كه پاداشت را من خود مي‌دهم ناله مكن.
اما زبان همچنان گله‌گزاري مي‌كند!
تو اي بزرگترين پيشواي نسل بشر،
بيا كه اين همه ستم زبانم را بسته است.
بيا اي بزرگترين قائم الهي تاريخ بشر،
زبانم از طولاني شدن غيبت كبرايت، گنگ شده است.
تويي در جهان فريادگر بزرگ حق و عدالت انسان‌ها.
زبانم با افتخار اين حقيقت را اظهار مي‌كند.
تو كه با ما نيستي، اميد آمدنت بهانه‌اي براي شكيبايي است،
و تا آمدنت زبانم سوره‌ي ياسين را به ياد تو زمزمه مي‌كند.
بيا دل اين ظلمات را بشكاف اي خورشيد من، اي روشنايي ديده‌ام،
تو را و عشق تو را همواره در دل دارم.
*الناره شمس


+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 2:39  توسط مجید  | 

بوغ : بخار


بوغ : بخار

بوغماق:خفه کردن  کشتن سر کیسه را با بند  بستن مسدود کردن سرکوب کردن

آزادليق، ظلمونو بوغماق اوزره دي.


اينك آزادي، شب ستم را از جهان مي‌زدايد. ازبین میبرد

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 2:28  توسط مجید  | 

افعال پر کاربرد ترکی


افعال پر کاربرد ترکی

آمدن : گلمک

خندیدن: گولمک

رفتن: گئتمک

یخ بستن: دونماق

گفتن: دئمک

خوردن: یئمک

بریدن: کسمک

کشیدن: چکمک

شستن: یوماق

مالیدن: اووماق

سوراخ کردن: دلمک

پوشیدن:گی مک

پاشیدن: سپمک

دوختن: تیکمک

ایستادن:دورماق

بیهوش شدن:اویماق

گذشتن: گئچمک

ماندن:قالماق

صبرکردن:دوزمک

داخل شدن:گیرمک

قهرکردن:دونمک

مردن:اولمک

پرشدن:دولماق

شدن:اولماق

کردن: اله مک

گم شدن:ایتمک

پژمرده شدن:سولماق

انداختن:سالماق

باریدن:یاغماق

خوابیدن:یاتماق

شناکردن:اوزمک

بیدارکردن:اویاتماق

بیدارشدن:اویانماق

ورم کردن:شیشمک

سیرشدن:دویماق

دیدن:گورمک

راندن:سورمک

تاکردن لباس:بوکمک

پیچ دادن:بورماق

ریختن:توکمک

زاییدن:دوغماق

نوشیدن:ایچمک

پاره کردن:جیرماق

خریدن:آلماق

گرفتن:آلماق

Gəlmək

Gölmək

Getmək

Dunmaq

Demək

Yemək

Kəsmək

Çəkmək

Yumaq

Urmaq

Dəlmək

Geymək

Səpmək

Tikək

Durmaq

Oymaq

Geçmək

Qalmaq

Dözmək

Girmək

Donmək

Ölmək

Dolmaq

Olmaq

Eləmək

Itmək

Sulmaq

Salmaq

Yağmaq

Yatmaq

Üzmək

Uyatmaq

Uyanmaq

Şişmək

Doymaq

Görmək

Surmək

Bökmək

Burmaq

Tökmək

Duğmaq

Içmək

Cirmaq

Almaq

Almaq

دادن:وئرمک

زدن:وورماق

نوشتن:یازماق

بدست گرفتن:توتماق

حدس زدن:یورماق

پیداکردن:تاپماق

دانستن:بیلمک

دزدیدن:قاپماق

ساختن:ائتمک

نگاه کردن:باخماق

دوشیدن:ساغماق

حرف زدن:دینمک

انداختن:آتماق

فروختن:ساتماق

سوارشدن:مینمک

نمازخواندن:قیلماق

بافتن:هورمک

چشیدن:دادماق

بوسیدن:اوپمک

عرق کردن:ته رلمک

پوسیدن:چورومک

رسیدن:یتیشمک

خشکیدن:قوروماق

رقصیدن:اویناماق

پیرشدن:قاریماق

آتش گرفتن:آلیشماق

چاییدن:اووشوومک

صداکردن:سسله مک

گریه کردن:آغلاماق

یاددادن:بیلدیرمک

کشتن:اولدورمک

فرستادن:گوند ه رمک

شکستن:سیندیرماق

پرکردن:دولدورماق

بلندکردن:قوؤزاماق

داغ کردن:داغلاماق

بستن:باغلاماق

تعطیل کردن:باغلاماق

تمام شدن:بیتمک

درک کردن:آنلاماق

بخشیدن:باغیشلاماق

دوستداشتن:سئومک

آشناکردن:تانیشماق

آشناشدن:تانیش اولماق

Vermək

Vurmaq

Yazmaq

Tutmaq

Yörmaq

Tapmaq

Bılmək

Qapmaq

Etmək

Baxmaq

Sağmaq

Dinmək

Atmaq

Satmaq

Minmək

Ğilmaq

Hörmək

Dadmaq

Öpmək

Tərləmək

Çürumək

Yetişmək

Qurumaq

Oynamaq

Qarimaq

Alişmaq

Üşümək

Səsləmək

Ağlamaq

Bıldırmək

Uldurmək

Göndərmək

Sindirmaq

Doldurmaq

Qovzamaq

Dağlamaq

Bağlamaq

Bağlamaq

Bitmək

Anlamaq

Bağişlamaq

Sevmək

Tanişmaq

Tanişolmaq

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 2:0  توسط مجید  | 

شیشمک شیش


شیش:سیخ(کباب) میله ورم آماس باد نفخ راست -شیشه چکمک به سیخ کشیدن

شیشمک:بادکردن ورم کردن  متورم شدن-بالیدن فخر فروختن


برچسب‌ها: شیشمک, شیش
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 1:58  توسط مجید  | 

سیخ سیخماق


سیخ ضخیم انبوه پرپشت تنگا

سیخماق فشار دادن فشردن -ناراحت کردن عذاب دادن

فشردن . به هم فشردن . افشردن . چلاندن . در مضیقه گذاشتن . در فشار قرار دادن .


یندی چوخ کیشی­لر قادینین الینی توتور الینی سیخیر.      


تنگییر نفسیم هر آخشام سن سیز

ایله بیل سون دونه چیخماق ایسته ییر

نه وئریب سه آلا بیلمیر جانیمدان

هر آخشام قلبیمی سیخماق ایسته ییر


برچسب‌ها: سیخماق
+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 1:21  توسط مجید  | 

سولا سولانماق


سولا به چپ

سولانماق آب پاشیدن مترداف سووارماق

سولا به چپ

سولا  آب بپاش

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 1:16  توسط مجید  | 

سول سولماق


سول سولماق

سول چپ

سولماق   پژمردن افسردن رنگ باختن

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 1:11  توسط مجید  | 

سوس سوسماق


سوس سوسماق

سوس هیس ساکت خفه خون-زینت بزنک

سوسماق ساکت شدن لب فرو بستن

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 1:6  توسط مجید  | 

شعر ترکی با ترجمه فارسی


یوخلوغون
جهنمین او بیری آدی دیر
اوشویورم
باغلاما گوزلرینی


نبودنت
نام دیگر جهنم است
سردمه
چشمانت را نبند


داریخان وقت
ال لریم جیبیمده
بوش خیابان لاری دولانیب
فیشقا چالیرام

سن ایسه گوزیاش لارینی ساخلایا بیلمیرسن
منیمله دولانماق ایسترسنه
قوی یاغنتی اولسون
بلکه بیر کیمسه
سنین گوزیاش لارینی گورمه سین


وقتهای ِ دلتنگی
دست به جیب
در خیابانهای خلوت قدم زنان
سوت میزنم...

تو اگر نمیتوانی اشک چشمانت را نگه داری
و قدم زدن با من را می خواهی
بذار وقتی هوا بارانی بود...
بلکه کسی

اشک چشمانت را نبیند


  1. مـارگـاریتا - مارگاریـتا - مـارگاریـتا
    مار...گـا- مار...گا
    مارگار...یتا

    مارگار........یتا

    گرامافون ایینه سی
    سنین آدینین اوستونده ایلیشیب


    رسول یونان

    ****
    مـارگـاریتا - مارگاریـتا - مـارگاریـتا
    مار...گـا- مار...گا
    مارگار...یتا

    مارگار........یتا

    سوزن گرامافون هم
    روی اسم تو گیر کرده!


  2. بیـر یـول
    مـنی آپاران یـول
    بیـر داغ
    اته یینده یولو ساخـلایان داغ
    بیـرده من
    داغـی چیـنینده چکن یولچـو

    فرشید فرشید فر

    ***

    یـک راه
    راهی که من و میبره
    یک کوه
    کوهی که راه رو تو دامنش نگه داشته
    یک من
    فقیری که کوه را به شانه اش کشیده


  3. سنیدیم
    سایماز اوتدو
    آیاغینا باتاجاغام
    شوشه کیمی

    ساحیل آذر

    شکستم..
    بی توجه نشست ( همون گذشت)
    به پاهایش فرو می روم( به خدا نمیدونم اینجا چی میشه)
    مثل شیشه..
    بیر گون یاغش یاغاندا
  4. گونش سوندو
    بیر شام حیاتین گونشه باغیشلادی
    اوندان سونرا
    گونشین باشینا بیر چتیر توتموشام کی
    بیر ده یاغمور هاوادا
    بیر شام اولمه سین

    آلما موغانلی

    یک روز بارانی
    خورشید خاموش شد
    یک شب حیاتش را به خورشید بخشید
    بعد از آن
    بالای ِ سر خورشید یک چتر گرفته ام
    تا باز در یک روز بارانی
    یک شب نمیرد

  5. دئدیلر
    یارسالار انسان لاری آلاه بیته جک
    هر کیمی شاقالادیم
    شانسیما شیطان چیخدی
    علی کریمی

    گفتند
    اگر انسان را ها را بدری(نمیدونم والا)خدا می روید()
    هر کسی را که شقه شقه کردم..
    از شانسم شیطان در آمد


  6. سـایماق باشارمیرام
    سئوک باشایرام
    گون اولوب ایکیسین بیردن سئومیشم
    گون اولوب بیرینی ایکی یول سئومیشم
    نئله مک
    سئومک باشایرام
    سایماق باشارمیرام

    آیدین روشن



    شمردن بلد نیستم
    دوست داشتن بلدم
    یه روز شده... دو نفر رو با هم دوست داشتم
    یه روزیشده ....یه نفر رو دو بار دوست داشتم
    چه کار میشه کرد؟
    دوست داشتن بلدم
    شمردن بلد نیستم


  7. بیر جوت گوز موندن
    بیر جوت سندن
    بیر جوت دوداق مندن
    بیر جوت سندن
    بیر جوت ال منن
    بیر خرمن تئل سنن
    قوناق ائت منی
    بیر گئجه گوزلرینی
    بیر اوپوش وئرمه یینه
    بیر گولوش گولمه یینه

    ال مندن ... اتک سندن...

    آسلان پاشا

    یک جفت چشم از من
    یک جفت از تو
    یک جفت لب از من
    یک جفت از تو
    یک جف دست از من
    یک خرمن گیسو از تو
    میهمان کن مرا
    یک شب به چشمانت
    به یک بوسه دادن و
    به یک خنده و
    به یک خرمن گیسو...

    دست از من...دامن از تو...


  8. یورقونام
    آدیمی - اوزومو اونوتموشام
    آی منی تاپان لار
    منی اوزومو قایتارین

    خسته ام...
    اسمم رو - خودم رو گم کردم...
    ای کسانی که من را پیدا کردید
    مرا به خودم باز گردانید

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم بهمن 1391ساعت 0:26  توسط مجید  | 

سوزمک سوزماق

سوزمک سوزماق

سوزمک آب چیزیرا گرفتن آب چیزی را کشیدن (آبکش) ریختن آب-

سوزمک نگاه کردن تماشا کردن سیر کردن با نگاه  خرامیدن

سوزماق (سیزماق)ریختن نفوذ کردن نشت کردن بیرون دادن (آب) ترشح کردن تراوش کردن چکه کردن

چللک سیزیر از بشکه آب چکه می کند

الینی وئـــر الیمه بیـــرگـــه اوچـــاق

سئوگی سوزمک له اوچوش جان من


برچسب‌ها: سوزمک, سوزماق, سیزیر
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 16:9  توسط مجید  | 

سوروشماق پرسیدن سوال کردن پرس و جو کردن سوروشمک لغزیدن سر خوردن خزیدن

سوروشماق  پرسیدن سوال کردن پرس و جو کردن

سوروشمک  لغزیدن سر خوردن -خزیدن مترداف با سورونمک خزیدن سورونن حیوان:حیوان خزنده


دا ســـوروشـــما نـــئیه بــاغلیلا سنی ..... يـــا به كنجي خزيـــده دنيائي ...... اشک در چشم تو لرزید


برچسب‌ها: سوروشماق, سوروشمک
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 15:52  توسط مجید  | 

سورماق سورمک سور

سورماق مکیدن آشامیدن

سورماق سوال کردن پرسیدن خبرگرفتن مترداف با سوروشماق

سورمک: راندن، گرداندن است  تبعید کردن صرف کردن خرج کردن ادامه داشتن طول کشیدن شخم زدن

سورماق  سورمک  سور


او ديدي : حقيقت بير سوموك دوركي ، اونون ايليگين چتين ليكله سورماق اولور.

 بو اوزدن ده آذربایجان و فینلاندییا بنزر تاریخه، میللتلشمه سورَجینه صاحیب اولموشلار. .... اصلینده بورادا قیزین فیکرینی سورماق فیکری بیر یئنیلیک و قادین حاقلارینا ... اوچون اؤنجه جمعییتدن اوزاقلاشیب، مونزوی بیر حیات سورمک ایسترلر.

سورماق: راندن، گرداندن است ..... سورماق Sormaq: سوال کردن، پرسیدن ...... خلق تامام جشن توتدولار، ساز و دوگول چالونده [بوتون خالق، سور توتدولار، قوپوز و داوول ...... بو گدییین یولو چوخ دٶنگه لی و بوروقلو ایدی و اورادا ماشین سورمک اولدوقجا چتین و ...

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 15:20  توسط مجید  | 

سای سایماق


سایماق باشارمیرام   شمردن بلد نیستم

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 14:56  توسط مجید  | 

شعر ترکی با ترجمه فارسی


الهی
داش قلب لی اینسانلاری نئینیردین الهی ؟
بیزده ک بو سویوق قانلاری نئینیردین الهی ؟
آرتدیقجا حیاسیزلیق ، اولور ائل متحمل
هر ظلمه دؤزه ن جان لاری نئینیردین الهی ؟
بیر دؤرده کی ، صیدق و صفا قالمییاجاقمیش
بیلمه م بئله دورانلاری نئینیردین الهی ؟
مظلوملارین گؤزیاشی دریا اولاجاقمیش
دریالاری ، عمانلاری نئینیردین الهی ؟
صیاد جفاکاردا رحم اولمویاجاقمیش
آهولاری ، جئیرانلاری ، نئینیردین الهی ؟
باغین ، اکینین خئیرینی به گلر گؤره جه کمیش
توخم اکمه گه دهقانلاری نئینیردین الهی ؟
ایش رنجبرین ، گوج اوگوزن بیر اوزونون کو
به گ زاده لری ، خنلاری نئینیردین الهی ؟
حکم ائیلیه جه کمیش ، بوتون عالمده جهالت
دلداده عرفانلاری نئینیردین الهی ؟
سیرتوق ، مسلمانلاری تکفیره چکن بو
دوشگون مسلمانلاری نئینیردین الهی ؟
یا خود بولارین بونجا نفوذی اولاجاقمیش
بئش ، اوچ بو سخندانلاری نئینیردین الهی ؟
غئیرتلو دانوشبازلاریمیز ایش باشارارکن
تنبل دلی شئیطانلاری نئینیردین الهی ؟
ارلر هره بیر قیزکیمی اوغلان سئوه جه کمیش
ائولرده کی نیسوانلاری نئینیردین الهی ؟
تاجرلریمیز ( سونیا ) لارا بند اولاجاقمیش
بدبخت ( تکذبان) لاری نئینیردین الهی ؟
سبحانک ، سبحانک ، سبحانک ، یارب
باخدیقجا بو حکمتلره حئیران اولورو هپ
...
ترجمه فارسی
الهی
انسانهای سنگدل را برای چه آفریدی الهی ؟ ( منظور چرا آفریدی )خونسردهائی مثل ما را برای چی آفریدی الهی ؟
هر قدربر بی حیائی افزوده می شود : ملت تحمل می کند
جانهای متحمل به هر ستمی را ، برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود در این زمان صدق و صفا نماند
نمی دانم این دوران را برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود اشک مظلومان دریا شود
دریاها و عمانها را برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود صیاد جفاکار رحم نداشته باشد
آهوان و گوزنها را برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود بهره باغها و مزارع را خانها ببرند
برای کاشتن تخم ، دهقان را برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود بار کار و تلاش بردوش رنجبر باشد
خان زاده ها و خان ها را برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود جهل در جهان حکومت کند
دلداده ها و عرفا را برای چه آفریدی الهی ؟
پرروئی که موجب کفر مسلمانان می شود
پس این مسلمانان را برای چه آفریدی الهی ؟
یا اگر قرار بود نفوذ اینها تا این اندازه باشد
سه چهار سخندان را برای چه آفریدی الهی ؟
در حالی که دانشمندان باغیرت ما اردان هستند
شیطانهای دیوانه و تنبل را برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود مردان ، هر کدام پسرهائی را به جای دختر ( بعنوان سوگلی ) بخواهند
زنانی را که در خانه اند برای چه آفریدی الهی ؟
اگر قرار بود تاجرهای ما شیفته ( زنان ... ) بشوند
زنان ( توی خانه ) بدبخت را برای چه آفریدی الهی ؟
...
سبحانک ، سبحانک ، سبحانک ، یا رب
وقتی این حکمتهایت را می بینم حیرت زده می شوم

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 14:43  توسط مجید  | 

چال چالماق زدن نواختن نیش زدن ربودن دزدیدن

چال چالماق

چال آشیق،سازینا قوربانام اؤزوم ،

چال آشیق، دئمه بس قوجالیب (صمد)

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 4:0  توسط مجید  | 

چاش چاشماق


اومود روشوتیله آللاندیم

چاشماق قورخوسوندان سوسدوم

چاش باش دورام یوخودان

(چاش باش :مات  ومبهوت سرگردان)

چاش = کج ، مایل ، کج چاشماق = اشتباه کردن ، خطاکردن،دستپاچه شدن چاش باش = مات و مبهوت، سرگردان چاش باش سالماق = گیج کردن و به اشتباه انداختن ...

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 3:39  توسط مجید  | 

اورکیمین سوزلری - حرفهای دلم


گؤزلرون گزمــه سيني هر گـــؤره ن حيران اولانير !

باخيشــــون آييريچينيــن توتقوتي قــــوربان اولانير !

(گردش چشمانت را هر بيننده اي ببيند حيران مي شود ! و گرفتار محل تلاقي نگاهت خود را قرباني تو مي كند !)

كونلووون پئچنكي چوخ سؤيمــه ليدي هرنه قوزو

آيــــاق آتســا بــــــو گـؤزل يايليــــما جيران اولانير !

(مرتع دلت خيلي زيباست بطوري كه هر گوسفندي وقتي بدان مرتع زيبا پا نهد از شوق آهو مي شود !)

سنيلــــن توتدي باهـــار عطري بيــزيم ائلچينيميز

بــــوردا كيـــرپي اؤتـــو بيتســـه يئنه ريحان اولانير !

(با تو باغ ما عطر و بوي بهار را گرفت و در اينجا گياه خار شتر اگر برويد مبدّل به ريحان مي شود !)

سووون ايدوم مني سن قورقو قـوروب اوركله دون

هر چوقا دوشسه سنون عشقووه اينسان اولانير !

(آهوي وحشي بودم كه تو تله گذاشتي و به دامم انداختي و مرا مهار كردي ! هر حيوان وحشي اگر به دام عشق تو بيفتد انسان مي شود !!!)

سانما هر كيمسه گؤزل گؤز قاشيني سورمه ليه

گؤر بـــــازار ايــــچره گليــــب يوسف كنعان اولانير !

(نه انگار كه هر زيبارويي اگر به چشم و ابرويش سرمه كشد مي تواند در بازار پر ازدحام خريد و فروش برده بيايد و يوسف كنعان شود !)

سانكي بير حـوري تكين اوچماق ايچينده گزيسن

گله هر كيـــم سني گؤرمك ليگه غيــلمان اولانير !

(گويا همانند يك حوري بهشتي در بهشت تفرّج مي كني و هر كسيكه بيايد براي ديدن تو غلمان بهشتي مي شود !)

سنه چـــاتماق منه بيـــــر آغديمـــــانيدي ماراليم

اولمــــايان وصل گـــونو گوندن منه هيجران اولانير !

(زيباي من ! به تو رسيدن براي من يك آرزوي بزرگ شده است ! وصل نا ممكن تو روز بروز براي من هجران خواهد شد !!!)

خلقي گــــولدورسه حبيب عشقي قيناما گؤزليم

كيمسه گــــؤرسه بو قاريشقاني سوليمان اولانير !

(اگر عشق حبيب مردم را به خنده وادارد ، اي زيباي من تو شماتت نكن كه هر كس اين مورچه را ببيند سليمان خواهد شد !)

آدووا دوشســـــه دخيـــــل آرزيلـــي ناچاق حبيب

ائله بيـــــل كي داواسيـــــز دردينـــه درمان اولانير !

(اگر حبيب بيمار آرزومند به نام تو دخيل افتد ، بدان كه براي درد بي داروي خويش درمان يافته است !)


+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 3:27  توسط مجید  | 

چاتماق رسیدن


سنه چـــاتماق منه بيـــــر آغديمـــــانيدي ماراليم

اولمــــايان وصل گـــونو گوندن منه هيجران اولانير !

(زيباي من ! به تو رسيدن براي من يك آرزوي بزرگ شده است ! وصل نا ممكن تو روز بروز براي من هجران خواهد شد !!!)

----------

یالنیز چاتماق اولماز، اونو دؤشؤنمک اونلا یاشامالی ، دونیانی آتسین. آیاق یالین یولون گئتسین ، گزیشسین بوکؤل کؤسدوؤر، داغدی، ...

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 3:26  توسط مجید  | 

چاپماق


چاپيدن نيز مصدر جعلي از واژه چاپماق تركي است به معناي غارت كردن و تاراج كردن
اينها كاربرد اين كلمات با ريشه تركي در زبان فارسي است
چاپیدن یعنی دویدن اسب
چاپار به کسی گفته میشود که سوار بر اسب حرکت می کند.
در زمان چاپیدن ( دویدن ) اسب رد پای این حیوان روی زمین باقی می ماند و با این کار حتی دشمن را دنبال می کردند ، و این کار دقیقا مانند چاپ های قدیمی هست ، امیدوارم تا به حال مهر دیده باشید !

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 3:11  توسط مجید  | 

سال سالماق


توت اليمدن بو همان الدي فراقيندا سني،
     ياديما سالماق همان باشا چالارديم گئجه لر. یادم انداخت به همان سری 
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 2:45  توسط مجید  | 

ساغ sağ


(1) :
سالم و تندرست. شاد و سر حال. ساغالماك (sağalmak) : سر حال آمدن، بهبود يافتن. ساغ-سكَل (sağ-səkəl) = ساغ-سؤكَل (sağ-sökəl) : سالم و مريض، حالتي بين سلامت و بيماري. ساغلا (sağla) : نگه‌دار، سالم نگه‌دار. ساغلاماق (sağlamaq) : نگهداري كردن. ساغليق (sağlıq) : صحّت و سلامت، تندرستي.


(2) : سمت راست، طرف راست. ساغا (sağa) : به طرف راست، به سمت راست. ساغدان (sağdan) : از سمت راست. ساغدان-سوْلا (sağdan-sola) : از راست به چپ.

(3) : فعل امر از مصدر «ساغماق» (دوشيدن) ساغان (sağan) : دوشنده، آنكه شير دوشد. ساغديرماق (sağdırmaq) : دوشاندن، دوشانيدن. ساغماق (sağmaq) :
دوشيدن. مجازاً اخّاذي كردن. ساغيش (sağış) : عمل دوشيدن. ساغيلماق (sağılmaq) :
دوشيده شدن. اخّاذي شدن. ساغيم (sağım) :
مقدار شيري كه در يك وعده دوشيده شود. حيوان شيرده. ساغيملى (sağımlı) : حيوان پر شير. ساغين (sağın) :
حيوان شيرده. لبنيات. ساغينْماق (sağınmaq) : دوشيده شدن.


برچسب‌ها: ساغ, سالم
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 2:39  توسط مجید  | 

سار سارماق


(2) : فعل امر از مصدر «سارماق» (پيچاندن) (← سر2) سارغى (sarğı) :
پا تابه، نوار پهن و بلند، پاپيچ. آنچه بر روي چيزي بپيچانند، باند زخم. دستمال. سارما (sarma) : پا تابه. سارماشيق (sarmaşıq) : عشقه، پيچك. سارماق (sarmaq) :
پيچاندن، تاب دادن. پهن كردن، گستردن. افشاندن، پاشيدن. سارموساق (sarmusaq) : نوعي سير كوهي. (← ساريمساق) ساريج (sarıc) = سارينْج (sarınc) : ساروج، مادّه‌اي مركّب از آهك، خاكستر، شن، ماسه و آب كه در بنّايي به كار مي‌رفت. ساريق (sarıq) :
دستمالي كه در آن چيزي نهند. پاتابه، پاپيچ. عمامه، دستار. پيچانده شده، در داخل دستمال پيچيده شده. ساريقلاماك (sarıqlamak) : پيچاندن، پارچه يا شالي را دور چيزي پيچاندن. ساريلماق (sarılmaq) :
پيچانده شدن، تاب داده شدن. پهن و گسترده شدن. ساريلى (sarılı) :
پيچانده شده. پهن و گسترده شده. ساريماق (sarımaq) :
پيچاندن، تاب دادن. پهن كردن، گستردن. افشاندن، پاشيدن. ساريمساق (sarımsaq) = ساری موساق (sarı musaq) : سير، سير كوهي كه از گياهان پيازي به شمار مي‌رود. سارينْماق (sarınmaq) : پيچانده شدن.


(3) : رسوب، زنگ زدگي و شوره بستن. سار باغلاماق (sar bağlamaq) : رسوب كردن و شوره بستن جسم

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 2:23  توسط مجید  | 

ساپ


 دسته، مشته. نوك رشته، ابتدا يا انتهاي نخ. ساپلاماق (saplamaq) :
 دسته دار كردن تبر، تيشه و … نخ به سوزن كشيدن. ساپلانماق (saplanmaq) :
 دسته دار شدن. به رشته كشيده شدن.


(2) : فعل امر از مصدر «ساپماق» (پخش كردن) كه در قشقايي اغلب «سپمك» گفته مي‌شود.
(3) : از پيشوندهاي تركي است كه در جلو بعضي كلمات قرار مي‌گيرد و به معني اشباع و فراواني است. ساپ ساری (كاملاً زرد) ساپ سادا (بسيار ساده و بي آلايش)
دم گل . دم برگ . دم میوه . نخ . تار . دسته (بیل،کلنگ،چاقو وغیره)

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 2:2  توسط مجید  | 

برخی اسامی محل به ترکی همراه با معنی آنها


برخی اسامی محل به ترکی همراه با معنی آنها
 

تطبیق:امیر ارسلان حدیدی


آلين٫ آلينجا[آلن٫ آلنجه]: جبهه مقابل٫ ميدان (از ريشه "آلان" تركى به معنى ميدان). در اسامى "آلين قالا" . در ايران و آذربايجان و آسياى صغير به نامهاى "آلين قالا" و "آلينجا قالا" بسيار برخورد مىشود.
آغاج [آغاش٫ آقاج٫ آقاش]: درخت. در اسامى "قره آغاج", "آرمود آقاشلو".....
آرپا: در "آرپادره" ( دره جو).
اوجاق٫ اجاق: آتشگاه. ريشه كلمه از "اود" به معنى آتش٫ اصل آن اوداق=اود+آق.
ايچ: درون و قسمت تويى٫ نهانى.
ايل: طائفه٫ مردم. در نام "ايل چپان" ("ائل چاپان")
بالا: كوچك. در اسامى "عظیم بالا"....
باش: سر٫ اصلى و عمده. در اسامى "باش گل" به معنى درياچه و استخر اصلى.
بايير [باير]: به معنى زمين ناهموار مورب٫ از ريشه عربى. در اسامى "قره باير", "سارى باير"....
بوز:[بز]: رنگ خاكسترى٫ خاكى روشن. در اسامى "بزجه"٫ "بزچه لو".
" بگنمك" به معنى دوست داشتنى و محبوب.
بولاق [بولاغ٫ بلاق٫ بلاغ]: چشمه آب. در اسامى "آغ بولاغ٫" (يعنى سفيد چشمه) "قره بلاغ" (يعنى سياه چشمه), هاشم بلاغى, "ياستى بلاغ" (چشمه صاف و هموار), "قرخ بلاغ"=" قيرخ بولاق", (يعنى چهل چشمه), "بش بلاغ" (پنج چشمه), "قورو بولاغ" (يعنى چشمه خشك), "ملا بلاغى"٫ "ساوه چاى بلاغ"٫ "فاطمه بولاغى"٫" شاه بلاغ".....
بى [بيگ٫ باى]: به معنى ثروتمند٫ شوهر٫ مسئول٫ مافوق٫ رتبه اى ادارى و نظامى در دول ترك .... در اسامى "بيگلر"٫ " مراد بيگلو "٫ "-بيگ"....
بزولچين: "بيزوولوچين=بيزوو+لو+چين"=صاحب گوساله. "بيزوو" فرم آذرى "بوزاغى" قديم است.
داش [تاش]: سنگ٫ سنگى. در اسامى "داش تپه", "قره داش"٫ "قلعه قرا داش"٫ "داشلوجه" (داشلىجا به معنى سنگلاخ)٫ "داش بلاغ" (به معنى چشمه سنگى)....
دام [تام]: ساختمان٫ بنا. در اسامى "آقجه دام" (بناى سفيد).
داراق [درق]: به معنى جدا و پخش كننده٫ شانه٫ از مصدر "داراماق". مجازا راه فرعى و مالرو كه ازراه اصلى جدا مىشود.
ديزه [تيز-ديز]: جاى بلند و مرتفع. به صورت "دژ" به زبان فارسى داخل شده است. در نام "ديزچى".
تپه: از كلمات مشترك بين زبانهاى اورال آلتايى و هند و اروپايى. در اسامى "داش تپه", "قارا تپه"= "قره تپه"٫ "قاباق تپه" (تپه كدو)٫ "اوچ تپه"٫ "حاج تپه"٫....
تورپاق [توپراق]: خاك٫ خشك. در اسامى "قراتورپاق"...
تولكو [تولكى]: روباه. در تولكى تپه (تپه روباه)
خان: همريشه با عناوين و رتبه هاى "خاقان"٫ "قاآن" و غيره٫ بزرگ٫ محترم٫ سركرده٫ سلطان٫ ارباب ...... برخى آنرا از منشا چينى دانسته اند. در اسامى "بالا خانلو"٫ "قويجوق خان "٫ "خان كندى"٫ "خان آباد"٫ "خان چايى"....
-جا ,جه: پسوند قيد حالت. "آقجه دام", "آغجا كند"= "آقجه كند "," دورجه" (آرام٫ زلال), "ينگه جه" (نو٫ تازه) ٫ "قيزيلجه قشلاق (قشلاق سرخ)٫ "داشلوجه" (سنگلاخ٫ سنگى) ٫ "شورجه" (شورزار)٫ "ياريمجه باغ"٫" آغجه مزار"٫ "آقجه خرابه"٫ "بزجه"٫ "بزچه لو" ....
-جيق٫ جوق: ادات تصغير. "قالاجيق= قلعه جوق"( قلعه كوچك), "قويجوق خان",....
چناقچى: "چاناق" به معنى ظرف ٫كاسه ٫ بشقاب... وارد زبان فارسى شده است.
چاريق [چارق٫ چرخ]: نوعى پاپوش. از زبان تركى به زبان فارسى وارد شده است. در اسامى "چرخلو"....
چاپاق [چپق]: از ريشه "چاپماق". به معنى چيزى كه بسيار سريع و تند حركت مىكند ويا روان مىشود. در "چپقلو". (همچنين در نام "ايل چپان").
چه٫ جه: ادات تصغير. "قلعه چه", "گلجه"(استخر كوچك)...
چى: معادل "چين" در "قمچى آباد"٫ "بزولچين" (بيزوولوچين =بيزوو + لو + چين = صاحب گوساله) ٫ "سورتچين".
كند: روستا. محتملا از زبان سغدى. در اسامى "قليج كندى" (ده خلج ها), "آغجا كند"= "آقجه كند".....
كيشى: مرد و انسان. در نام كوه "كيشى اولدوره ن=انسان كش٫ مردافكن)
گديك [گدوك]: گردنه.
گؤك: آسمان٫ آبى٫ سرسبز. دراسامى "گؤك باغى"....
گؤل [گل]: درياچه٫ استخر. در اسامى "باش گؤل", "گؤل باشى", "گلجه"٫ "كل گلى چاى" ="كل گؤلو چايى" (رودخانه درياچه كل)٫ "گلجه"....
گونلو: از "گؤن" (چرم)+لو به معنى لباس چرمى ويا از آفتاب "گون"+لو به معنى آفتابگير.
-لر: پسوند جمع. در " بيگلر"٫" شيخلر"....
-لو: ادات نسبيت . معادل "اولوس" در تركى غربى. پس از نام گروهها به معنى خلق و قوم است. در نامهاى "مورانلو", "قانقانلو", "آغيزلو"٫ "تورپاقلو", "سولو دره", "آرمود آقاشلو" ," بيانلو"٫ "سيچانلو"٫ "بالاخانلو٫" چپقلو"٫ "خليفه لو" "قشلاق چرخلو"٫ "ولىجانلو" "مراد بيگلو"٫"بزچه لو"....
قالا [قله٫ قلعه]: از ريشه تركى "قالقا" به معنى سپر و حفاظ. در اسامى "آلين قالا"٫ "كوه قره قلعه"," قلعه جه"٫ "قلعه قرا داش", "قالاجيق"=" قلعه جوق" (يعنى قلعه كوچك), "قره قلعه"(يعنى قلعه مستحكم)٫ "سايين قلا" (قلعه مهم و ارجمند)٫.....
قارپيز [قارپوز]: خربزه. در نام "قارپوز آباد" ("قارپيز اووا"=كشتزار خربزه).
قامچى [قمچى]: به معنى شلاق و چوبكى كه "قام"ها٫ روحانيون "شامان" با آن در مراسم دينى تركها بر طبلها مىكوبيده اند. در نام "قمچى آباد".
قافلانكوه: "قافلان" ويا "قاپلان" به معنى پلنگ است. (-"لان" محتملا از ريشه چينى "لونگ" به معنى اژدها است كه در نام هاى بىشمار حيوانات به تركى موجود است: "ايلان"٫" جئيلان-جئيران"٫ "سيرتلان"٫ "كوهئيلان" ٫ "قافلان" ٫ "قولان"٫ "ترلان".....)
مورانلو: به معنى رودخانه٫ معادل "چاى" تركى. در اسامى "قشلاق مورانلو".
قيشلاق [قشلاق]: فصل سرد ويا محل گذراندن موسم سرد. از اين معنى دوم مجازا پادگان (كه سربازان زمستان را در آنجا بسر مىبردند). در اسامى "قشلاق مورانلو", "قشلاق قارا"٫ "قيزيلجه قشلاق"٫" قشلاق چرخلو"٫" قشلاق بشارت"...
قازان [قزان]: از مصدر "قازانماق" به معنى شخصى كه پيروز است. در نام "قزانداغى" در تاكستان.
قيزيل [قزل]: سرخ. در اسامى "قيزيل قيه"(صخره سرخ)٫ "قيزيل اوزن"(رودخانه سرخ)٫" قيزيلجه قشلاق".....
قورو [قورى]: خشك. در اسامى "قورو بولاغ"..
قولو [قلى]: از ريشه "قول" به معنى اسير٫ بنده و خدمت كننده (از اين ريشه "قوللوق" = خدمت). در اسامى "يازار قلى"....
قويو:[قويى] چاه. در اسم "آق قويو".
قويجوق: "قوى" به معنى بستر دره و شكاف. "جوق" پسوند تصغير است. در"قويجوق خان " .
قايا [قيه]: صخره. در اسامى "گديك قيه سى" (صخره گردنه), "قايالوخ"٫ (صخره زار)٫ "قيزيل قيه"٫(صخره سرخ)٫ "ارمنى قيه سى" ٫ "قره قيه"(صخره سیاه).....
قاينارجا [غينرجه]: آب زيرزمينى خودجوش. از مصدر "قايناماق"(جوشيدن).
سايين [صايين]: به معنى زيبا و با ارزش و مهم. در" صايين قلعه" به معنى قلعه مهم.
ساتيق [ستق]: فرم آرخاييك آن "سالتيق" ويا "سارتيق" (ريشه كلمه سلجوق). به معنى آزاد٫ رها٫ بيعانه....
سونقور [سنقر٫ سونقار]: نوعى باز است كه از انواع ديگر بازها درشت تر و قوى تر است.در نام "سنقرآباد" به معنى جلگه سونقور.
سورو [سورى]: گله. در نام "سورى داغ".
"سورتچين". از مصدر "سورمك" به معنى راندن٫ مراقبت٫ پادويى...مجازا چوپانى كه گله را به ييلاق مىبرد.
سارو: زرد. در اسامى "سارو دره", "سارو باير"....
ساريجلو: "سارى+جا+لى=سارى+جه+لو"٫ ويا "سارى+جالو=صارى +چالى" به معنى بوته ها وشاخه هاى زرد.
سو: آب٫ باريكه آب٫ رود. "سولو دره"(دره پر آب)٫ " شيرين سو"....
سينك: مگس. از مصدر "سينمك" به معنى نشست كردن و هضم شدن.
ياريم: از ريشه "يارماق" به معنى دو نيم كردن. در نام "ياريمجه باغ" . "ياريمجا" نوعى خوراك است كه نصف آن از آرد و نصف ديگر آن از پنير و يا "قيمه" است ("قيمه" هم كلمه اى تركى است).
ينگى : فرم آرخائيك "يئنى" به معنى نو٫ تازه. در اسامى "ينگى جك" ٫ "ينگى كهريز"...
ينگه: از ريشه "يئنى" فوق (يئنى +گه) مجازا به معنى زن برادر٫ عمو ويا دايى. در اسامى "ينگه جه".
ياماق [يمق] : از ريشه "ياماماق" تركى به معنى بخيه و رفو كردن٫ كمك نمودن...يكى از معانى قديم "ياماق" ياور٫ كمك كننده و معاون است.
ياغچين: "ياغ" (از ريشه "ياغ" تركى به معنى نزديك شدن٫ ريشه كلمه فعلى "ياخين" است)+ "چين" . به معنى كسى ويا چيزى كه نزديك ويا مجاوراست.
يام: اسب و حيوان "چاپار" ومحل استقرار آنها. در اسامى "يام چشمه"....("چاپار" هم كلمه اى تركى است).
ياناق[يناق]: از "ياناق" به معنى شعله (از "يانماق")٫ گونه ويا از "يوناق" به معنى محل شستشو (از "يوماق")
يايلاق [ييلاق]: فصل گرم ويا محل گذراندان موسم گرم و خنك. در " تخت ييلاق"...
يولاق [يلق]: باريكه راه٫ راه كوچك.
يابى[يابو ]: اسب كوچك سوارى. در اسم "يابولى"٫ (صاحب يابو).
و اسامى بسيار ديگر مانند قره قورتان٫ قارياتان و يندرباش.....
  
آغ [آق٫ آغجا٫ آقجا٫ آغجه٫ آقجه] : سفيد٫ كم شمار٫ كم تراكم. مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و... آق داغ به معنى كوه سفيد (كم تراكم) است. آغ بولاغ, آق قويو (يعنى چاه سفيد), آقجه دام (يعنى ساختمان سفيد), آغجا قيه (يعنى صخره سپيد) ٫ آقجاكند (ده سفيد)٫ آغ كهريز٫ آق مير, آق بابا....

داغ [داق٫ تاق٫ تاغ] : كوه. مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و... : آقداغ=آق داغ , جرن داغ (كوه آهوى زرد), قوشا داغ(جفت كوه) , تكين داغ (كوه شاهزاده), قازان داغ (كوه قازان=پيروز)٫ سورى داغ (كوه گله)....

چاي: رودخانه. مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و...: ساوه چاى٫ چاى بلاغ (رود چشمه), ميانچاى سنقرچای

قارا[قرا٫ خره ٫ قره:] سياه٫ متراكم٫ قوى و انبوه. . مثالهايى از اسامى جغرافيايى شهرستان سنقر و...: قارارود, خره رود ٫ قره بلاغ, قره داش, قارا تپه, قره تپه,كوه قره قلعه, قره آغاج, قره باير, قشلاق قارا٫ قلعه قرا داش, قره قلعه٫ قره چنگول٫ قره كوسه لر٫ قره باغ٫قره قرقان٫ قره تيره٫ قره ياتاق٫ كوه قره ميل.....

آوه٫ [اويا٫ اووا٫ يووا] : در كلمه آوه رود و نيز نامهاى بسيار مختوم به آباد. اوبا و يا اووا در تركى قديم به معنى محل زندگى٫ جلگه٫ مرغزار٫ دشت باز و غيره بوده است. اين كلمه در زبانهاى تركى به شكل“iy. ey. oy. uy. Iay. yuy. ev. oba وجود دارد. بسيارى از نامهاى جغرافى آذربايجان و خراسان و ايران كه متاسفانه از طرف فرهنگستان زبان فارسى به خطا به شكل ختم شده به "آباد" ثبت شده اند٫ در واقع به اوبا-اوواى تركى(uwa٫ oba/uba٫-wa, -oa, va, -uo٫ ) ختم مىشده اند. كلمه يووا در تركى (به معنى لانه ) نيز با اوبا همريشه مىباشد.

قالي: ضخيم و كلفت. كلمه قالين تركى (+ن: پسوند تاكيد) از اين كلمه ريشه مىگيرد.

منجق:[ مينجيق٫ بنجق٫ بونجوق٫ مونجوق] دانه هاى سنگهاى قيمتى٫ چنين دانه هايى (و نيز ناخن شير و ...) كه بر پرچمها (توغها) ويا طبق باورهاى تركى براى جلوگيرى از چشم زدن به دم اسب بسته مىشد. پرچمهايى كه داراى چنين سنگهاى قيمتى ويا دانه هايى بوده اند.
ساوه: [ساو-سابو ٫ ساوا] به معنى زدن٫ كوبيدن و دفع كردن است.(ريشه كلمات تركى امروزين ساواش٫ سووماق٫ سوووشماق...سوورماق).سابير ويا ساوار همچنين نام اقوامى از تركان باستانخزر ٫ كومان٫ اوقور و بولغار و...و نام شخص نيز بوده است. همچنين ساو- چاو با بسط معنى از دفع و پخش كردن به معنى شان٫ شهرت٫ صدا و پيغام ...نيز مىباشد. كه به اين معنى اخير در نامهاى سبلان=ساو آلان و تركيب سوز سوو باقى مانده است.

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 1:45  توسط مجید  | 

ضرب المثل تركي استانبولی و آذری با معادل فارسی آن

ضرب المثل تركي استانبولی و آذری با معادل فارسی آن


sormak ayip değil, bilmamk ayıptır.

سوروشماک آییپ دقیل ، بیلممک آییب دی

ترجمه: «چیزی را ندانستن عیب نیست، چیزی را نیاموختن عیب است.»
مترادف فارسی: «پرسیدن عیب نیست، ندانستن عیب است.»
مترادف فارسی: «دانا هم داند و هم پرسد، نادان نداند و نپرسد.»
Bir ipte iki cambaz oynayamaz.

بیر ایپین اوستونده ایکی چندیر باز اویناماز

ترجمه: «دو نفر بندباز روی یک طناب نمی‌توانند نمایش دهند.»
مترادف فارسی: «دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.»
مترادف فارسی: «دو شمشیر در نیامی نگنجند.»
مترادف فارسی: «ده درویش در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.» سعدی
مترادف فارسی: «آن‌جا که عشق خیمه زند جای عقل نیست// غوغا بود دو پادشه اندر ولایتی» سعدی
مترادف فارسی: «بزم دو جمشید مقامی که دید// جای دو شمشیر نیامی که دید» نظامی
مترادف فارسی: «تنگ باشد یکی جهان و دو شـاه// تنگ باشد یکی سپهر و دوماه» سنائی
Bir pire için ev yakılmaz.

بیر بیره اوچون اوی اُدا ورمزلر .

ترجمه: «به‌خاطر یک شپش نباید خانه را به‌آتش کشید.»
مترادف فارسی: «برای یک شپش، لحاف را بیرون نمی‌اندازند.»
مترادف فارسی: «برای یک کک، گلیم را نمی‌سوزانند.»
مترادف فارسی: «دوست را کس به‌یک بدی نفروخت// بهر کیکی گلیم نتوان سوخت» سنائی
مترادف فارسی: «برای یک بی‌نماز در مسجد را نمی‌بندند.»
Cahil dostum olacağına, akıllı düşmanım olsun.

جاهیل دوستوم اُلدوقونا ، ایسترم کی عاقل دوسنمیم اولسون

ترجمه: «دشمن دانا را به‌دوست نادان ترجیح می‌دهم.»
مترادف فارسی: «دشمن دانا بلندت می‌کند// بر زمینت می‌زند نادان دوست» سعدی
مترادف فارسی: «دوستی با مردم دانا نکوست// دشمن دانا به‌از نادان دوست» نظامی
مترادف فارسی: «دشمن دانا که غم جان بود// بهتر از آن دوست که نادان بود» نظامی
Can çıkar, huy çıkmaz.

جان بدندن چیکار ، فطرتی چیخماز

ترجمه: «جان از بدن بیرون می‌رود ولی عادت می‌ماند.»
مترادف فارسی: «ترک عادت موجب مرض است.»
مترادف فارسی: «عادت، طبیعت ثانوی است.»
مترادف فارسی: «با جان مگر از جسد بر آید// خویی که فرو شده است با شیر» سعدی
Çürük iple kuyuya inilmez.

چوره ایپ دن قویویا ینمزلر

ترجمه: «با طناب پاره نباید داخل چاه شد.»
مترادف فارسی: «با بند پوسیدهٔ کسی نباید به‌چاه رفت.»
مترادف فارسی: «به‌ریسمان پوسیده کسی در چاه شدن.»
مترادف فارسی: «با طناب پوسیده کسی به‌چاه مرو.»
مترادف فارسی: «با طناب پوسیده کسی به‌چاه افتادن.»
Damlaya damlaya göl olur.

داملا داملا اوستونه جول(منظور همان جایی که آب در آنجا جمع میشود ) اولار
ترجمه: «قطره قطره، دریا شود.»
مترادف فارسی: «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود.»
مترادف فارسی: «اندک اندک خیلی شود و قطره قطره سیلی.» سعدی
مترادف فارسی: «اندک اندک بهم شود بسیار// دانه دانه است غله در انبار» سعدی
Denize düşen yılana sarılır.

دریایا دا بوغولان ایلانادا چنگ وورار.

ترجمه: «کسی که در دریا درحال غرق‌شدن است، به‌مار هم چنگ می‌اندازد.»
مترادف فارسی: «غریق بر هر گیاه خشک چنگ زند.» (الغریق یتشبث به کل حشیش
مترادف فارسی: «فرومانده‌مردم به‌گرداب در// زند چنگ در هر گیاه ناگزر» ادیب پیشاوری
به نظر من : کسی که از همه چیز نا امید شده به هر دری میزنه که نجات پیدا کنه .
Denizi görmeden paçayı sıvama.

دریانی گورمدن ، شالوارین سیوما .

ترجمه: «پیش از دیدن نهر، پاچهٔ شلوارت را بالا نزن.»
مترادف فارسی: «آب ندیده موزه کشیدن.»

Dil kılıçtan keskindir.

دیل ، شمشیر دن ایتی دیر (کسکیندیر)

ترجمه: «زبان، تیزتر از شمشیر است.»
مترادف فارسی: «زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است.»
مترادف فارسی: «زخم تیر بر تن است و زخم سخن بر جان.»
مترادف فارسی: «زخم سنان بر تن است، زخم زبان بر جان.»

Gerçek dost kötü günde belli olur.

دوغرو دوست چتین لیک ده بلّی اولور

ترجمه: «دوستان واقعی در وقت تنگی شناخته می‌شوند.»
مترادف فارسی: «دوست آن دانم که گیرد دست دوست// در پریشان حالی و درماندگی» سعدی
Gülü seven dikenine katlanır.

گولو ایستین ، دیچانی دا جله جوزه آلا

ترجمه: «هرکه خواهان گل سرخ است نیش خارش را نیز تحمل می‌کند.»
مترادف فارسی: «نوش خواهی، نیش می‌باید چشید.»
مترادف فارسی: «در بیابان گر به‌شوق کعبه خواهی زد قدم// سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم‌مخور» حافظ
Halep orada ise arsIncan buradadIr.

حلب اوزاخدا اولسا ، ارسینجان بورالاردا

ترجمه: «اگر حلب دور است، آرشین این‌جاست.»
مترادف فارسی: «اگر یزد دور است، گز نزدیک است.»
مترادف فارسی: «اگر یزد نیست، گـَز هست!»
مترادف فارسی: «همدان دور است؟ کر دوش نزدیک است!»
مترادف فارسی: «اگر سیستان دور است، میدانش نزدیک است.»
İnsanın vatanı doğduğu yer değil, doyduğu yerdir.

آدامین وطنی دوغدوغو یر دقیل ، دویدوغو یردیر
دوغماخ : متولد شدن
دویماخ : سیر شدن

ترجمه: «وطن انسان جایی است که شکم سیر است، نه‌آنجا که زاده‌شده است.»
مترادف فارسی: «سعدیا حب وطن گرچه حدیثی است درست// نتوان مرد به‌سختی که در این‌جا زادم» سعدی
İp inceldiği yerden kopar.

ایپ اینجه یردن جیریلار .

ترجمه: «طناب‌ها از جای نازک پاره می‌شوند.»
مترادف فارسی: «طناب از جای باریک پاره می‌شود.»
Isıracak köpek dişini göstermez.

گاپان ایت ، دیشلرینی جوسترمز

ترجمه: «سگ‌هایی که می‌خواهند گاز بگیرند، دندانشان را نشان نمی‌دهند.»
مترادف فارسی: «سگی که پارس می‌کند گاز نمی‌گیرد.»
مترادف فارسی: «سگ لاینده گیرنده نباشد.»
Kefenin cebi yoktur.

کفنین جبی یوخدو

ترجمه: «کفن جیب ندارد.»
مترادف فارسی: «کفن جیب ندارد.»
نظر من: یعنی کسی که مرده نمیتونه به قبر مال و اموالش رو ببره .
Kendi düşen ağlamaz.

او کس کی اوزو یخیلیب اغلاماز

ترجمه: «هرکه به‌تقصیر خویش برزمین افتد، نباید گریه کند.»
مترادف فارسی: «خودافتاده نگرید.»
مترادف فارسی: «خودکرده را چه درمان.»
مترادف فارسی: «خودکرده را تدبیر نیست.»
مترادف فارسی: «خودم کردم که لعنت بر خودم باد.»

Keskin sirke küpüne zarar.

ایتی سرکه ، قابینا لطمه وورار

ترجمه: «سرکهٔ تند، به‌خمره‌اش آسیب وارد می‌کند.»
مترادف فارسی: «حسود هرگز نیاسود.»

Komşunun tavuğu komşuya kaz görünürmüş.

قومشونون تویوقو ، قومشو یا قاز جورونر

ترجمه: «مرغ همسایه به‌چشم همسایه، غاز است.»
مترادف فارسی: «مرغ همسایه غاز است.»
مترادف فارسی: «مرغ همسایه غاز می نماید.»
مترادف فارسی: «مرغ همسایه تخم غاز میکند.»
مترادف فارسی: «آش همسایه روغن غاز دارد.»
مترادف فارسی: «دوغ در خانه ترش است.»
مترادف فارسی: «علف در آغل تلخ است.»
مترادف فارسی: «شتر، در قطار دیگران خوش نماید.»
مترادف فارسی: «نعمت ما به چشـــم همسایه// صــد برابر فزون کند پایه// چـون زچشم نیاز می‌بیند// مرغ همسایه غاز می‌بیند» رشید یاسمی

Köpek ürür, kervan yürür.

ایت هورور ، کروان یورور
هورور : پارس میکند
یورور : حرکت میکند

ترجمه: «سگ می‌غرد، کاروان میرود.»
مترادف فارسی: «سگ لاید و کاروان گذرد.»
مترادف فارسی: «زآنهمه بانگ و علالای سگان// هیچ واماند زراهی کاروان؟» جلال‌الدین محمد بلخی

Kulaĝına küpe olsun.

قولاقینا ، آسیلی اولسون

ترجمه: «این باید گوشواره‌ای در گوش تو باشد.»
مترادف فارسی: «آویزهٔ گوش کردن.»
مترادف فارسی: «پشت گوش نوشتن.» (پشت گوشت بنویس!)

Kurunun yanında yaş da yanar.

قورونون یانیندا ، یاش دا یانار
قورو : خشک
یاش : تر ....یاش در بعضی جا ها به عنوان سن یک نفر نیز مطرح میباشد ....

ترجمه: «تر، که درکنار خشک باشد با او هم می‌سوزد.»
مترادف فارسی: «تر و خشک باهم می‌سوزد.»
مترادف فارسی: «آتش دوست و دشمن نداند.»
مترادف فارسی: «آتش که به‌بیشه افتاد، تر و خشک نپرسد.»
مترادف فارسی: «آتش چو به‌شعله برکشد سر// چه هیزم خشک و چه گل تر» امیر خسرو



Meyve veren ağaç taşlanırmış.

بارلی اقاجا تاش وورارلار

ترجمه: «درختی که میوه داره بهش سنگ پرتاب می کنند.»
مترادف فارسی: «به‌درخت بی‌ثمر سنگ نمی‌زنند.»
Parayı veren, düdüğü çalar.

پول ورن ، زیرنا چالار
زیرنا : نوعی نی محلی

ترجمه: «هرکه پول بدهد، نی هم می‌زند.»
مترادف فارسی: «تو نی‌ات را زدی.»
توضیح: «مردی که عزم سفر کرده بود، دوستان و آشنایانش به‌بدرقه او آمده و هرکدام سفارش کالایی را دادند. از آن میان فقط جوانی نزدیک رفته و گفت این پول را بگیر و برایم یک نی‌لبک بیاور. مرد مسافر گفت: تو نی‌لبکت را زدی.»
Rüzgar eken fırtına biçer

چولک اچن ، طوفان پیچر
چولک : باد

ترجمه: «آن‌کسی که باد می‌کارد، طوفان خواهد دروید.»
مترادف فارسی: «هرکه باد بکارد، طوفان درو خواهد کرد.»
Sakla samanı, gelir zamanı.

ساخلا سامانی ، جلر زامانی

ترجمه: «کاه را نگه‌دار، زمان استفادهٔ از آن فرا می‌رسد.»
مترادف فارسی: «هرچیز که زار آید، یک روز به‌کار آید.»
مترادف فارسی: «هرچه به‌دیده خوار آید، عاقبت روزی به‌کار آید.»
مترادف فارسی: «هرچه در چشمت خوار آید، نگهدار که وقتی به‌کار آید.»
sicak Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer.

ایستی سوت ایچن آغیز ، آیرانی اوفلر ایچر
ایستی : گرم******سوت : شیر****آغیز : دهان *****آیران : دوغ*****اوفلر : فوت میکند **** ایچر : مینوشد

ترجمه: «دهانی که از نوشیدن شیر داغ سوخته باشد، حتی به‌ماست هم فوت می‌کند.»
مترادف فارسی: «مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد.»
مترادف فارسی: «من آزموده‌ام این رنج و دیده این سختی// زریسمان متنفر بود گزیدهٔ مار» سعدی
Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır.

شیرین سوز ، ایلانی یوواسیندان چیخارار


ترجمه: «یک جمله دلنشین، مار را از سوراخش بیرون می‌آورد.»
مترادف فارسی: «زبان خوش مار را از سوراخ بیرون می‌آورد.»
مترادف فارسی: «به نرمی برآید زسوراخ مار// که تیزی و تندی نیاید بکار» فردوسی
Ters giderse insanın işi, muhallebi yerken kırılır dişi.

ایشلر یولوندا قیتمس سه ، بونا بنظر کی فرنی یسه دیشی سینار

ترجمه: «کسی که پشت‌ هم بد می‌آورد، هنگام خوردن فرنی هم دندانش می‌شکند.»
مترادف فارسی: «بخت چون برگشت، پالوده دندان بشکند.»
مترادف فارسی: «بخت که برگردد، عروس در حجله نر گردد.»
مترادف فارسی: «بدبخت اگر مسجد آدینه بسازد// یا طاق فرود آید و یا قبله کج آید»
Üzüme yetişemeyen tulku, üzüme ekşi dermiş.

تولچو الی اوزوما یتیر میر ، دقیل اوزوم آجی دی
تولچو : روباه******ال : دست*******اوزوم : انگور ******آجی :تلخ

ترجمه: «روباه دستش به‌انگور نرسید، گفت ترش است.»
مترادف فارسی: «شغال پوزش به‌انگور نرسید، گفت ترش است.»
مترادف فارسی: «پیرزن دستش به‌آلو نمی‌رسید، گفت ترش است.»
Vakitsiz öten horozun başı kesilir.

وقت سیز بانلاین خوروزون باشینی کسیر لر .
بانلاین: قوقولی قو قو گفتن*****خوروز : خروس ******کسیرلر: بریدن

ترجمه: «خروسی را که بی‌موقع اذان گوید باید سر برید.»
مترادف فارسی: «مرغ بی‌وقت‌‌خوان را سر برند.»
مترادف فارسی: «ندانی که چون مرغ بی‌وقت خواند// به‌جای پرافشاندن سرفشاند» نظامی
Zaman sana uymazsa, sen zamana uy.

دنیا سندن اولمازسا ، سن دنیا دان اوزونو جور سال

ترجمه: «اگر دوران، مناسب حالت رفتار نکرد، تو خود را با او هماهنگ کن.»
مترادف فارسی: «زمانه باتو نسازد، تو با زمانه بساز!»

  

 

 

ضرب‌المثل‌های ترکی

بولاغاسو توکماغونان بولاخ بولاخ اولماز اوزی گرگ قینیه چیخه
با آب ریختن به چشمه, چشمه نخواهد شد خود باید بجوشد در بیاید.منظور: تربیت باید در وجود انسان باشد

تومانسوزا تومان ورمزلر آبروسودا گئدر
کسی که شلوار ندارد به او شلوار نمی دهند آبرویش هم می رود
منظور: کسی که مشکلی دارد نباید هر کجا سفره دل را بگشاید چیزی عایدش نمی شود که هیچ آبرویش نیز از بین می رود.
دِوَه اوینَیاندا قار یاغار
وقتی شتر برقصد برف خواهد بارید.منظور: وقتی افراد مسن شوخیهای نابجا می کنند
دَه دَم منه کور دییپ گلن گدنی وردییب
پدرم به من کور گفته هر که را رد شد بزن
افراد شروری که مردم آزاری را از پدر به ارث برده اند
دِوَیه چیمدیک نمه ایلر
به شتر نیشگون چه کار می کند.در مورد افراد ثروتمند بکار می رود که تورم و گرانی در آنها اثر نمی کند!!
دوست باخار باشا, دشمن باخار ایاقا
دوست نگاه می کند به سر انسان و دشمن نگاه می کند به پای انسان
دوست سربلندی انسان را می خواهد و دشمن سرشکستگی را
دوستی تاپماقی آسان دور ساخلاماغی چتیندیر.دوست پیدا کردنش آسان نگهداری اش مشکل
سارو سو دان قیماق توتار.از آب زرد سر شیر می گیرد.


دنیا نو نجور توتسای اوجور گئچر.دنیا را هر طور بگیری همان طور می گذرد.
اوشاقوم عزیز دیر تربیتی اوندان دا عزیز دیر.بچه ام عزیز است, تربیتش از آن عزیز تر.
انصاف دینی یارو سودور.انصاف نصف دین است.
اوزی ییخیلان آغلاماز.کسی که خودش زمین بخورد گریه نمیکند

+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 1:28  توسط مجید  | 

قورو خشک

قورو خشک

قورو1   قانقاللار   ایچینده    قورو2  قان بایراغینی



1- قورو: خشک
2- قورو:محافظت کن مصدر آن قوروماق محافظت کردن حراست کردن و بمعنی خشک شدن و مات بردن و تعجب کردن
---------------------------------------

قورونون یانیندا ، یاش دا یانار
قورو : خشک
یاش : تر ....یاش در بعضی جا ها به عنوان سن یک نفر نیز مطرح میباشد ....

ترجمه: «تر، که درکنار خشک باشد با او هم می‌سوزد.»
مترادف فارسی: «تر و خشک باهم می‌سوزد.»


برچسب‌ها: قورو
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم بهمن 1391ساعت 1:26  توسط مجید  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر