آنا دیلی آموزش زبان ترکی آذری

بخش پنجم کتاب آیاقلانمیش قارلار با ترجمه فارسی

5
شهر ، داشلا دؤشن میش خیابانلاري لا، اوجا دام داش لاري لا و چئشیدلی ماغاذا لاري لا کی 
یئرلی و یابانجی مشتري لر له دالغالانیردي ، برق چیراغ لاري نین تیرلر ي آلتیندا ، ائله 
ایشیلدیردي کی سانکی گئجه هله گلیب چاتماییب دیر. تئاتر لار و سینمالار جمعیت له دولو 
ایدي و آنادیلده وئریلن فیلم لر وتاماشالار، خلقی ائله سئویندیریجی و وورغون ائتمیشدي کی 
بیر نئچه ساعات اولورسادا ارزاق اوچون دوردوق لاري صف لري و کوپن لري اونودوردولار 
.گئجه ساعات لاریندا اجرا اولان گئت گل یاساق لیق لاري کی یابانجی لارین اردو سو 
طرفیندن قویولموشدو گؤتورلن میشدي وفایتون لارلا اوستو آچیق جیپ لرین سس لري گئجه 
یاریسینا جان شهرده ائشیدیلیردي .آما بو واخت لاردا کی هرزاد نظره عادي گلیردي ، قرار 
سیز اوره ك لر ده وارایدي کی سحره جان دؤیونوردولر ووئردیک لري اصلاحات دوشونجه 
سی نین نه جور عمله کئچمه سی اوچون بحث ائدیردیلر . چاپخانالار سحره جان ایشلیردیلر و 
قازئت لر دولو ایدي خبرلر ، شعر لر و مقاله لري نن کی مقصد لري خلقی اومود لاندیرماق و 
آییلتماق ایدي . سؤز مقاومت دن گئدیردي و جان فدا ائتمک دن و او لجبازلیق و عیناد دان 
کی پایتخت باشلامیشدي . 
جوان لارین اودلی قلب لري که آزادلیق اوغروندا ، وطن – وطن سسلیردیلرو عدالت سیز لی 
یه دؤزوم لري یوخ ایدي ، او جسور اینسانلارین جوشغون کلام لاري لا کی اس تبداد 
دورانیندا آلدیق لاري یارالار هله جانلاریندا وارایدي ، قاریشیردي و گوندوزلر ، او شعارلارو 
سؤزلرله جانلانیردي کی جاندان کئچن اي ییت لرین گوجلو قدم لري له جینگیلدیردي . 
مهاجرت لر ده آز دئییلدي و اقلیت لر ، گله جک دن و باش لارینا گلن سرنیوشت دن نیگران 
اولاراق ، باشقا بیر یوردلارا گئدیردیلر .آما اجنبی نین بایراقی اَسمه دن ، بیر یئر یوخ ایدي

.وطن ، قوربانلیق اَتی اولاراق هر تیکه سینی چئشیدلی اَجنبی لر قاپمیشدیلار و پایتخت ، 
اشغالچی لارین اَلینده ایدي . 
گؤي اوزونده اولدوزلار سایریشیردیلار و مارال ایله آلیش بیر بیر لري له دانیشاراق آیا گؤز 
تیکمیشدیلر. یئنی جه بیر اوشاق لاري اولموشدو و آدینی آراز قویارکن سئوینجک ایدیلر . 
غربت یووا لاري اولموشدو و آلیش داها اؤز فیکرینده دئییلدي . او زجر وئریجی و اینجیدن 
فاصیله لري دوشونوردي و او آدام لاري کی مال دؤولت ایچینده اَل آیاق چالیردیلار و اونلار 
کی بیر تیکه چؤره یه محتاج اید یلار و گؤز ببک لرینی مین اومود و آرزونان فرقه یه 
تاپشیرمیشدیلار و او ایستک لر ، آیین ایشیغی کیمی کی قارانلیق و سوسقون گئجه لرین 
مونیسی دیر ، اونلارین حیاتینا نور چیلیردي . 
آلیش ین باخیشلاري کی قالین قاشلاري آلتیندا گیزلی ایدي ، مارال ین گؤزلرینه تیکیله رك 
، یاناقلارینی آجی بیر گولوش تیتره تدي وبئله دئدي : 
 - بو خلق منی گؤرجک بیله می قهرمان سسله دي وشوقونان باغیرمالاري ، اوره ییمی تیتره ده 
رك هرزاد ي یادیمدان چیخارتدي . قارا کؤینه ییمی ، آنامین یاسینی ، کؤچون هاواسینی ، 
پیربابانین اؤلومونو ، قاچاق یاشایان گونلریمی و بوتون مبارزه لریمی بیر آن اولورسادا اونوتدوم 
. سانکی منیم دونن لریم ده ، بو دونیادان باشقا بیر دونیا یوخ ایدي .منی سردار سسله دیلر و مین 
لر دؤیوشچو بیله مه تاپشیردیلار . آما اوره ییم سیخلیر مارال ! اونلارین تقدیري بیله می نگران 
ائدیري مارال ! "
 بو دویغولو خیال لارکی آلیش ین بئینین دن کئچیردي اونو اینجیده رك ، مارال ین اوره 
یینی چالخالیردي و او ماجال تاپارق اونون دردلی حاللاریندا یاردیم ائتمه یه چالیشیردي : 
- سن کی هئچ بیر طاماحین اولمادان بو قیام ین زحمتی نی قبول ائدیب سن نه دن قورخورسان 
؟ نه مال ایسته دین نه عیمارت و من اَیین باشیمدان قیزیل گوموش لري قوپارداراق ، اؤزوموزه 
بیر ائو تیکدیک .خالچا توخودوم و یاوان چؤره ییمیز ، آلنیمیزین تري اولدو . نه گئجه لري 
راحات سان نه گوندوزلري و هر لحظه چابالاماقداسان . جماعت ده قدرینی بیلیرلر . اونلار دا

کی عسکر دیلر و بو یولا قدم قویوب لار باعثی سن دئییل سن . کؤنول لو اولاراق بو یولو 
سئچیب لر . قاش قاباغین ساللاما و سازي کؤینه یین دن چیخارت سسلندیر کی چوخداندیر 
سسه ن و سازان حسرتَم آلیش !" 
قاپی نین واخت سیز چالینماسی و یار یولداش لارین قاپی دالیندا گؤزله مه سی ، آلیشا جاواب 
وئرمک اوچون ماجال قالمادي و تله سیک ، مارال لا وداع لاشارکن ، قارتال ین بئلینه 
اوچدووقارانلیق دا گؤزدن ایتدي 

ترجمه فارسی

شهر با سنگفرش خیابانها ، ساختمانهاي بلند سنگی و مغازه هایی که از مشتریهاي خودي و 
بیگانه موج میزد ، در زیر نور تیرهاي چراغ برق ، آنچنان رخشنده و پرتلألؤ می نمود که گویی 
هرگز شب فرا نرسیده است. تئاترها و سینماها، لبریز از جمعیت بود و فیلمها و اجراهائی که به 
زبان محلی در آنها جریان داشت ، مردم را آنچنان ذوق زده و مفتون کرده بود که براي 
ساعاتی هم که شده ، فکر اوراق جیره بندي وصف هاي طویل تهیۀ ارزاق را فراموش می 
کردند . منع رفت و امد شبانه اي که از طرف قشون بیگانه، مدیدي پیش اعمال می گردید ، 
برچیده شده بود و رفت و آمد کالسکه ها و جیپ هاي روباز، تا نیمه هاي شب ، شهر را با 
صداهاشان پر می کردند. اما در این ساعاتی که همه چیز به نظر عادي می آمد ، در پشت شیشه 
هایی که سوسو می زدند دلهاي بیقراري نیز تا صبحدم می تپیدند و اندیشۀ اصلاحاتی را که 
وعده شان داده شده بود، دمی آرامشان نمی نهاد. مطبعه ها شبانه کار می کردند و روزنامه ها، 
مملو از خبرها، اشعار و مقالاتی بود که سعی در القاء امیدها داشتند و مقاومت هائی که جان 
فشانی می طلبید و عنادي که پایتخت آغازیده است.
 قلوب آتشین برومندانی که با عشق رهایی، وطن را فریاد می زدند و نابرابریها را تاب نمی 
آوردند، با شور گرم کلام اندیشمندانی که زخم سیاهچالهاي استبداد را به تن داشتند درمی 
آمیخت و روزها، پرطنین از شعارها، سخنان و گامهاي استوار جان برکفانی بود که سرمست از 
غروري نویافته، سرفرازانه می بالیدند مهاجرت ها نیز پی گیرانه دوام داشت و اقلیت ها، آشفته 
از سرنوشتی که نگرانش بودند، رو به سوي دیارهاي دیگر داشتند . اما بی بیرق بیگانه ، هیچ 
برزنی را سایه ساري نبود . وطن ، گوشت قربانی را می ماند که هر تکه اش را بیگانه اي 
توانمند قاپیده بود و پایتخت، خوان نعمتی که به هر سرش ، اشغالگري جاخوش کرده بود. 
آسمان از ستاره پر بود و مارال و آلیش ، نجواکنان چشم در ماه داشتند و مسرور از قدوم نوباوه

ي که به یادمان پدر آراز صدایش می زدند روزهاي دلخونی و غربت را تجربه می کردند . 
آلیش را دیگر غم خویشتن نبود و به فاصله هاي رنج آوري می نگریست با انسانهایی که مال و 
مکنتی داشتند و مردمانی که اسیر نان پاره اي، روز را به شب می آوردند و همچنان در امید 
گشایشی ، به تکرار هستی شان می پرداختند. امیدها و آرزوهایی که بسان ماهتاب که فروغش 
مدام ، شبهاي تیره و خاموش را همدم است، تاریکی هاي زندگی شان را روشن و پرنور می 
ساخت و بی هیچ درد و گلایه ، جگر گوشه هاشان را در راه قیامی می گماردند که به 
فرداهایش دل بسته بودند.
 آلیش نگاهش را که در زیر ابروان پرپشتش نهان بود، به دیدگان مارال دوخت و در حالیکه 
لب به سخن می گشود نرم خندي دردآلود گونه هایش را پوشاند:
 « این مردم، در بدو ورودم، قهرمان خلق صدایم کردند و فریادهاي شوق انگیزشان ، دلم 
را از شور لرزاند ، سیاهی جامه ، سوگ مادر، آهنگ کوچ، فراق پیربابا، فرارها، گریزها و همۀ 
پیکارها لحظاتی فراموش شد و انگار که در دیروزهاي من، دنیائی به غیر از اکنون هرگز وجود 
نداشت. سرکرده ام خواندندو هزاران رزم آورم سپردند. اما دلتنگم مارال! بیم تقدیرشان دل 
آزارم می کند مارال!»
 حس و خیالهاي گریزناکی که آلیش را می آزرد ، دل مارال را آشوب می انداخت و در 
مجال هاي اندوه باري که آلیش را در خود می گرفت، به یاري اش می شتافت:
 ـ« تو که بی هیچ چشمداشت ، زحمت نهضت پذیرفته اي بیم از چه داري؟ نه نانی خواستی 
و نه کاشانه اي پذیرفتی. از جامه و پیکرم هر چه طلا و نقره بود کندم و با دارو ندارمان زمین و 
منزل مهیا کردي. دار قالی را برافراشتیم و قاتق نانمان ، عرق جبینمان گردیدو نه آرامی در 
شب داري و نه قراري در روز . همه اش در تکاپویی و مردم نیز قدرات می دانند. آنهایی هم 
که با تواند ، به اختیار پا در راه نهاده اند و باعث و بانی شان نیستی. چین از پیشانی واکُن و ساز 
از جامه درآر که غمناك نغمه و آواز آشنایت ام آلیش!»

صداي بی هنگام کوبۀ درب و خیل یارانی که پشت در انتظارش را می کشیدند مجال واگویه 
را از آلیش گرفت و سراسیمه و پرشتاب ، بی آنکه کلامی از واقعه برزبان راند، با الوداعی از 
مارال ، بر پشت قارتال پرید و در دل تاریکی ها راه سپرد