بخش یازدهم کتاب آیاقلانمیش قارلار با ترجمه فارسی
11
ارسلان کی یولداشی نین اؤلمه سی نن ، فرقه نین حاکمیتیندن قیراراق بیر اکینچی کیمی ،
ژانت و مارال ایله چی یین چی یینه ، آرازا میراث قالان تورپاق لاردا چالیشیردي ، بوغدا لار
بوي آتیب خرمن و بیچین واختی سونا یئته رك ، جیران ین مزارینا گئتمک بهانه سی نن ،
ماجرایه قوشولوب و اؤزونو پایتخت ده گؤردو . اورادا هر یئرکیمی پیرتلاشیق بیر دوروم
دایدي . قیت لیق و یوخسوللوق باشدان آشیردي و هر یول دا و میدان دا یابانجی لار جوربه
جور پالتارلار و نظامی درجه لرله گؤزه دییردیلر .او یورقون و توزلو ، غربت ین آجی لارینی
یاشاییردي و اوز وئره ن ماجرادان قورخمایاراق اینسانلارین ایچینده کی هر سوي دان و دیل د
ن وار ایدیلار دولاشیردي .بیر آیاق ایزینی آختاریردي کی اگر تاپسایدي سون انتقامینی
آلاجاق ایدي و داغ داشین هاواسینا جوموب اود آلاولی بیر ووروشا جان آتاجاق ایدي . قانلا
بورونومش خاطیره لري نظریندن کئچیردي و سفر ، اوگونلري یادینا سالیردي کی یابانجی بیر
اؤلکه ده مأموریت ده ایدي و قان لا آتش ، تکجه گؤزله نن گئرچک ایدي کی جماعتین
تقدیرینی اؤز چنگینه آلمیشدي . اؤلوم ، هئچ غریبه دئییلدي و جماعتین خلوتینده رادیو لار
سس له نیردیلر و هر اؤلکه نین اؤزونه گؤره دردي و هدفی وار ایدي و هر اوره یین بیر
آرزوسو . اگر اؤز اؤلکه سینده یاباجی نین حوضورو وارایدي و بیر نهضتین قالخیشی، اوزاق
غربت لرده ایسه آلاولانان نفت قویولاري وارایدي و گؤي رنگلی بیر دنیزین گؤرونوشو کی
غم غوصصه لر دن سؤزآچیردي و خلقین دئییب گولن لحظه لرینده ایسه ، نگرانچی لیق لار
اونلارین ماهنی لارین دا دا اؤزونو گؤستریردي . گمی لر کی لنگر سالیردیلار عسکرلر ،
پوزقون و یورقون ، یوك یاپلارین یئره قویوب ساحیل قالابالیق دان دالغالانیردي . اینسانلار
سئل کیمی آخیشیردیلار و عزیزلرینی باغري لارینا باسارکن ایچینی چکن کیم و اوجا سسله
آغلایان کیم . " یاشار " ي بو گونلرین بیرینده تانیدي . بیر تاماشاخانا داکی افسانه وي بیر
قهرمانین نماییشینی وئریردیلر و او باشقا افسرلر له تاماشایا گئتمیشدي .یاشار " روشن " آدلی
بیر قهرمانین رولونو اویناییردي کی اوجا بیر زیروه ده مکان سالمیشدي و هر جوره عدالت
سیزلی یه قارشی مبارزه آپاریردي .هر واخت کی نوماییش هیجان تاپیردي و یاشار ساز و
قیلینجی ایله روشن نقشینده پارلاییردي ، آلیش ین خاطیره سی جانیندا شعله چکیردي و
نیسگیل لر ، غوربتین گونلرین داها داریخدیریجی ائدیردي . یاشارین اویونونو اوره ك دن
سئوره رك اونوهردن یوخلاییردي و بو آراسیرا گؤروشمک لر ،اونلارین آراسیندا یولداش
لیق یاراتمیشدي .وطنه قاییدان دا ایسه، تکجه اونو یولا سالان یاشار ایدي ویئنی بیر آیریلیقین
تملی قورولوردو .آما ایندي او پایتخت ده ایدي وگؤروشلرینه آز قالیردي . او مکتوبوندا بئله
یازمیشدي : - "... داها دنیزین دورولوغوندان و افوقون ماوي لی ییندن خبر یوخدي .. هر یئر
توستویه بورونوب دور و نفت قویولاري قارانلیق لاردا ایتیب دي . طیاره لر کی گؤیه
قاغزانیرلار ، بایقوش کیمی کی خارابالیقی سئؤه ر، ییخیب داغیتماق دان و قانا بله مک دن
باشقا بیر ایش گؤرمورلر . آداملار یاسا بوغولوبلار و اوره ك لر قورخودادیر. من بوگون یولا
دوشه جه یم . آما منیم غوربتیم دوست اؤلکه سی دیر.سئودي یین او وطنه گله جه یم . او
تورپاق دا یابانجی اولسام دا جماعتین غم غوصصه سی له تانیشام .بیر نوماییش گوروپونون
رژیسورلوغونو بوینوما آلیب بیر مدت اوردا قوناق اولاجاییق .منی تاپ گؤر کی گؤیلوم سنی
چوخ ایستیر . سنه دییه جک سؤزلریم وار .آلیش ین اؤلومو منی ده ناراحات ائتدي .بوتون
درگی و قازئته لر اونون رسمی له دولو ایدي .گؤزلرینده یووا سالان محبت و قهرمانلیق ،
دوغرودان دا ایلگینج دیر. ایندي بیلیرم سن نییه بوقَدر روشنه علاقه ن وار ایدي و ... " ارسلان
که یولداشی نین مکتوبو ایله و آلیش ین باشقا اؤلکه لرده شؤهرتی نین یاییلماسی له سئوینجک
ایدي یاشاري گؤرمه یی آما گئجیشدیریردي .اونون مقصدي دوشمانا قارشی بیر انتقام آلاوي
نین یوکسه لمه سی ایدي . هر گون آخشام چاغی ، بیر کاففا دا اوتوروب گؤزتیکیردي اوزبه
اوز ده کی چاپخانا و تشکیلاتا کی لبه دار لی بیرکیشی قارا بیر ماشین لا گون ده اورا باش
ووروردي و گئدن ده اَل ده بیر قازئته ایله گئدیردي . اونون ایزینی ایزلیردي و بیله سینه یقین
اولموشدو کی اصل مقصر اودي . زمانه دن زهله سی گئدیردي ویابانجی افسرلرین کئفلی –
کئفلی کاففالاردا ویرنیخمالاري کی قادین لارین هیریلداماسی لا برابر ایدي اونو عذاب
وئریردي . اونلار گئجه لري توستو ایله الکولا دالاراق نه بیریندن قورخولاري وارایدي نه ده
او ك ئف ده دولاشمالاري اوچون ایذین آلمالی دیلار .
یالنیزلیق دان سیخیلاراق ، تانیش بیر سس آختاریب یاشاري تاماشاخانادا تاپدي . محبت و
دوستلوق اونلاري یان یانا
اُ تورتدو و گئجه یاریسینا جان دئییب گولدولر . ارسلان اوندان بیر سؤز سوروشد اودا اونا نه
دئدي یی سؤزایدي:
" صاباح سحر گئده جه یم . شاید داها بیر بیریمیزي گؤرمه دیک . دئمیشدین دییه جک بیر
سؤزوم وار . او سؤزو بیلمک ایستیره م ..."
- هم مه شه سنی داریخارکن گؤرموشم کی ائله ایستیرسن قاچاسان . یئنه ایستیرسن گئده سن
و هله سؤزوموز چوخدي . گؤزلرینی بیر کینه یاتیب کی باخارکن قورخورام . آما بیله ن دییه
جه یم . آلیش ین تروري هر یئرده سسلندي . اونون حاققیندا درگی لر ده نه وارسا ییغیب
ساخلامیشام ... اونو اؤلدوردولر تا عوصیان علَمین یاتیدالار ..."
- "آما منیم اوره ییمین طوفانی یاتان دئییل ... انتقام ..."
- "آما تک باشینا چوخ چتین دیر... گل اَل اَله وئره ك ..."
- " سن نییه ؟ سن کی بو اؤلکه ده ، یولدان کئچن بیري سن ! آما منم کی بو تورپاق دا یاشایا
جاغام و..."
-" بیز هامیمیز تورپاق دا قالمالی ییق ! بورادا اولماسا دا بیئش آغاج او طرفده ... ایندي دئه
گؤروم تانی ییر سان یا یوخ ؟"
- " شاهلیق اصول اداره سی نین آدام لاریندان دي . ساتقین لاردان بیري... نجات جمعیتی نین
باشچی سی دیر و ..."
- " روشن تاماشا سی اجرایا کئچیله جک دیر...بیله سینی دعوت ائده جه یم ... اگر اَل لرین
تیتره مه یه جک ... سون پرده ..."
ترجمه فارسی
11
ارسلان که با مرگ رفیق، به یکباره از حاکمیت بریده و در کسوت یک زارع ، همدوش
ژانت و مارال به کشت و کار در زمینهائی که از آنِ فرداهاي اراز بود می پرداخت، همین که
دشت از خوشه هاي گندم موج خورد و فصل خرمن و درو پایان پذیرفت، به بهانه دیدار از
مزار جیران، با دنیائی از نفرت و بغض ، دل به حادثه داد و خود را در پایتخت دید. آنجا هم
مثل همه جا ، وضعیتی در هم و اشفته داشت. قحطی و ناداري بیداد می کرد و در هر راه و
گذري حضور بیگانه بود که با جور و واجوري لباس ها و درجات نظامی به چشم می خوردند
. او خسته و خاك آگین غمبار تلخی هاي غربت بود و بی هراس از حادثه اي که باید رخ می
داد ، میان انسانهایی که با دهها زبان و نژاد در هم وول می خوردند، رد پائی را می جست که
اگر بازش می یافت و واپسین کین اش را می ستاند ، آرام ورها به آواي کوهساري دل می
سپرد که بلنداي غریو ضجه هایش ، جز با جدالی آتشین خاموشی نمی یافت. خاطر محزونش
با خاطره ها در می آمیخت و سفر ، تداعی روزهایی را داشت که در فراسوي مرزها بود و
آتش و خون ، یگانه چشم انداز فرداهاي دور و نزدیکی که با تقدیر انسانها الفت آغازیده بود.
مرگ، چهرة آشنایی بود و پارازیت رادیوها ، طنین در خلوت مردمان داشت و فتح و نبرد،
واقعۀ بی فرجامی که دنیا را گریزي از آن نبود. هر اقلیمی را آماج و دردي بود و هر دلی را
گرمی آرزویی. اگر در سرزمینش حضور بیگانه و شور قیامی بود در دوري آن غربت نیز،
چاههاي مشتعل نفت بود و آبی وسیع دریایی که کافه هاي نزدیکش ، حدیث از دلتنگی ها
داشت و وراجی هاي مردمانی که در فراغت ها و خوشی هایشان نیز، دل نگرانی هایشان را در
تلخی آوازها ، زمزمه می کردند. کشتی ها که لنگر می گرفتند و سربازان ، تکیده و خسته کوله بارهاشان را بر زمین می نهادند ، ساحل را از ازدحام جمعیت جاي سوزن انداز باقی نمی
ماند و خیل انسان ها را می دیدي که عزیزانشان را در آغوش دارند و اشک هایی که بی دریغ
سرریز می شوند و بغض هایی که با هق هق گریه می آمیزند و پایانی نمی پذیرند . یاشار را در
آن روزها بود که شناخت. در تئاتري که نمایشی از یک رادمرد افسانه اي داشت و با بروبچه
هاي دانشکدة نظام آنجا رفته بودند. یاشار در نقش جوانمردي " روشن "نام بود که بر فراز قله
ها آشیان داشت و با ظلم و رذالت دشمنی، هر لحظه که نمایش اوج می گرفت و یاشار در
نقش روشن با شمشیر و سازاش حماسه می پرداخت یاد آلیش در دلش شعله می کشید و
حسرت دیدار، غربت اش را تلخ تر می کرد . دل کندن از بازي یاشار را تاب نمی آورد و
هراز چند گاهی ، به دیدارش می شتافت. با یاشار اخت شده بودند و فراغت هاشان نیز با هم
می گذشت. روزي هم که به وطن باز می گشت ، یاشار به بدرقه اش آمده بود و خبرش را در
پایتخت گرفته بود . در مکتوب اش آمده بود:
ـ « ... دیگر از زلالی دریا و آبی افق خبري نیست. همه جا تیره و دودآگین است و چاههاي
نفت در سیاهی گم شده اند ، چون جغدي که آواز شوم اش طنین در ویرانی ها دارد ، طیاره
هاي دشمن نیز که بال می گسترند جز ویرانی و خون ارمغانی نمی آورند. آدمیان سوگوارند و
دل ها در هراس. من نیز راهی ام و اما غربت من، کاشانۀ یار است و وطنی که آن همه به آن
عشق می ورزیدي. در آن خاك بیگانه ام اما با درد مردم آشنا. رژیسوري یکی از گروههاي
تئاتري را برعهده دارم و مدیدي چند میهمان پایتخت خواهم بود. مرا دریاب که در دل ،
آرزوي دیدارت را می پرورم . از مرگ آلیش من نیز ازردم و حرفی دارم که با تو خواهم
گفت، هنوز هم اوراق روزنامه ها و نشریاتی که تصویر و خبر مرگ او را داشتند با خود می
گردانم و وقتی که کین و مهر نشسته بر چشمانش را می نگرم تازه می فهمم که چه سرّي بود
در دلباختگی ات به روشن وقتی که در چکاد کوهها اشیان می گزید و ... « ارسلان که با
مکتوب دوست شادمان بود و نام آوري آلیش ، چین از پیشانی او وا می نمود، در اینکه یاشار
را چه رازي بود، مبهوت و حیران به دیدارشان می اندیشید، اما آماجی که او داشت و لهیب شعله هایی که باید با نفیر انفجاري درمی آمیخت تا هماورد تقاص یاري باشد که خاموش و
بردبار ، یک تنه رنج ها را بردوش کشید و در غروبی نابهنگام ، خصم او را از خلق گرفت بی
قراري اش را می افزود و دیدارش با یاشار را به تأخیر می انداخت. همه روزه طرفهاي غروب ،
در کافه اي که رو در روي اش ، چاپخانه و تشکیلاتی بود رد مردي را می زد که با کلاهی لبه
دار و اتومبیلی مشکی و براق از راه می رسید و بعد از ساعتی درنگ، روزنامه اي در دست با
تکریم مأمورین راهی می شد.حدس و گمان اش به یقین گراییده بود و سایه به سایه در کمین
اش بود تا با توفانی از کین چون صاعقه بر سرش فرود آید وزان پس ، اگر عمري بود هستی
اش را فصلی نو گشاید. دل چرکین از زمانه ، افسران بیگانه را می دید که مست و پاتیل ، در
کافه ها می لولند و با قهقهۀ زن ها، در دود و الکل غرق می شوند و نه برگۀ عبوري را در
شبانگاهان نیاز دارند و نه واهمه و بیمی از جایی و جانی.
در گریز از تنهائی ، صداي آشنائی را می جست و یاشار را در تئاتر یافت. الفت و مهر ، یاران
را کنار هم نشاند و تا پاسی از شب، گفتند و شنیدند و ارسلان از رازي می پرسید که در
مکتوب دوست آمده بود:
ـ « صبح فردا راهی ام. شاید دیگر ندیدمت . گفته بودي که رازي داري. برایم بگو . بیقراري
آرامم را گرفته است و کنجکاوم.»
ـ « همیشه دلتنگ ات یافتم و پا به گریز. باز که عزم رفتن داري و هنوز ناگفته ها بسیار . در
چشمانت چیزیست که از آن می ترسم. اما برایت می گویم. ترور آلیش انعکاس عجیبی
داشت.گفتم که هر جا خبر و عکسی از او بود با خود دارمش. آوازة رزم آوري اش ، در
سرزمین ها پیچیده بود ... او را کشتند تا علم طغیان را فرو نشانند.»
ـ « اما طوفان دل من فرو نشستنی نیست ... مکافات...»
ـ « اما یکه و تنها سخت است ... بیا باهم باشیم.»
ـ « ولی تو چرا؟ براي تو این خاك گذرگاهی بیش نیست! اما منم که می مانم و...»
«ما همه در خاك ماندنی هستیم ! در نهایت اینجا نه و فرسنگی آن سوتر ... اکنون فقط بگو
می شناسی یا نه؟»
ـ « از مهره هاي سلطنت است و سر سپرده ... سردمدار گروهی بنام جمعیت نجات است و
«...
ـ « افتتاح نمایش " روشن " نزدیک است ... دعوتش خواهم کـرد ... اگـر دستانت نخـواهد
لرزیـد ... پردة آخر ...»