مساوی وتقسیم
#اعداد مساوی- تقسیم در اينجا در بخش اعداد بسيار بجاست كه در مورد برخي علائم رياضيات توضيحاتي هرچند اجمالي ارائه شود. ميتوان گفت كه اكثر قريب به اتفاق دانشآموزان و دانشجويان تورك ايران به علت ناآشنايي با زبان مادری (توركي) متأسفانه براين باورند كه نميتوان با زبان تورکی مسائل و معادلات رياضي را طرح، حل و تشريح كرد! در مقابل اين طرز فكرالقائی البته چنين ميتوان حقايق را گفت كه با توجه به موقعيت توركي در ايران و اينكه دانشآموزان و دانشجويان در عمر خود هيچ گاه نحوه تشريح و حل و طرح مسايل و معادلات رياضي را نه از زبان معلم شنيدهاند و نه از طريق كتب مشاهده كردهاند. در چنين وضعيتي پر واضح است كه چنين طرز فكري از طرف ايشان دور از ذهن نخواهد بود؟! همانگونه كه ميدانيم اكثر علائم رياضي كه در فارسي مورد استفاده است،عمدتاً واژگان عربي هستند. بر خلاف فارسي استفاده از واژگان عربي در تورکی(دراين خصوص) بسيار مشكل مينمايد و بعضاً امكان ناپذير است. به همين علت و همانگونه كه در سطور فوق اشاره كرديم اين ناسازگاري موجب شده است كه دانشآموزان تورك ايراني بر اين باور اشتباه برسند كه با زبان توركي نميتوان به زبان رياضي مسائل و معادلات رياضي را حل و تشريح كرد! در هر حال سعي شده است كه معادل صحيح و قابل قبولي براي علائم رياضي با كلمات تورکی ساخته شود. البته لازم به ذكر است كه برخي از اين واژگان در كشورهاي تورك مورد استفاده است. *مساوی كلمه مساوي يك واژه عربي است كه بجاي آن ميتوان از كلمات تورکی ذيل استفاده نمود. 1- ائشيتدير(ائشیت/ (eşit در توركي به معناي نظير، مثل،برابر و همتا ميباشد و (دير) به معناياست، در كل به معناي« نظيرش است - مثل¬اش است».) 1- اولار(ميشود - سوم شخصي مفرد زمان مطلق اول + ار = اولار) 3- اولور(ميشود - سوم شخص مفرد زمان حال(مضارع) اول + ور = اولور) از كلمه مساوي با تلفظ توركي آن نيز ميتوان استفاده نمود.( موساوي دير -برابر دير) مثال: ۲+۲=۴ ( ايكي آرتي ايكي ائشیتدير دؤرد) ۲+۲=۴ (ايكي آرتي ايكي اولار دؤرد) ۲+۲=۴ ( ايكي آرتي ايكي اولور دؤرد) ۲+۲=۴ 4 = 2+2 (ايكي آرتي ايكي برابردير دؤرد ايله (دو بعلاوه دو مساوي است با چهار) *مميز مميز نيز يك واژه عربي ميباشد، معادل توركي آنرا ميتوان از بن واژگان مختلفي همچون فعل (آيیرماق=جدا كردن) ساخت از مميز معمولاً براي بيان اعداد اعشاري استفاده ميشود. (آيێرماق/ayırmaq ) : بن =آیێر/ayır آيیر + یچ = آيیریچ / آيریچ آيیر+ یجي = آيیریجي / آيریجي و يا آيیرجي آيیر + یت = آيیریت / آيیرت و غيره در شرايط امروزين توركي در ايران از خود كلمه «مميز»با تلفظ توركي(müməyyiz) آن و يا ازكلمه « نقطه» ميتوان استفاده نمود. امروزه در بيشتر دستگاههاي الكترونيكي بجاي علامت مميز(/) از نقطه(.) استفاده ميشود. به نظر نگارنده تا اينگونه كلمات توركي به اصطلاح مسير خود را در جامعه يافته همهفهم شوند. ميتوان از كلمه نقطه(.) براي بيان اعداد اعشاري استفاده نمود. 4.5 = 5/4(دؤرد، آيریچ بئش) 4.5 = 5/4(دؤرد، آيیرجي بئش)/چهار و پنج دهم ۴/۰۵( دؤرد ، آيیرت صیفیر بئش) (دؤرد، نقطه صیفیر بئش) چهار و پنج صدم ۴.۰۰۵=۴/۰۰۵ (دؤرد، نقطه ايكي صیفیر بئش) چهار و پنج هزارم ۴/۵ (دؤرد مۆمييز بئش) ۰/۵ (پنج دهم/صیفیر بئش)....... ۰/۲ (دو دهم/ صیفیر ایکی) *تقسيم تقسيم نيز واژهاي است عربي، معادل آن در توركي از ريشه فعل بؤلمك(تقسيمكردن) ساخته ميشود. (بؤلمك/ bölmək) بن = بؤل/ böl بؤل + و (پسوند) = بؤلو/ bölü (تقسيم) مثال: 3÷130(يوز اوتوز بؤلو اوچ) 2÷10(اون بؤلو ايكي) 14 ÷ 78(يئتميش سكکيز بؤلو اون دؤرد) 5÷490(دؤرد يوز دوقسان بؤلو بئش) 4÷ 16 (اون آلتي بؤلو دؤرد) (از کتاب دستور زبان ترکی آذربایجانی)