قضاوت حضرت داود و حضرت سلیمان علیه السلام
**قضاوت حضرت داوود و پسرش حضرت سلیمان**
آنچه در سوره انبیاء و در ارتباط با ورود گوسفندان به یک مزرعه و از بین بردن زراعت آن، آمده است باید گفت:
قضاوت حضرت داوود و اوغلو حضرت سلیمان
انعام سورهسینده قویونلارین بیر مئشه یه گیریشی و اکینچیلیکین خراب اولماسی ایله باغلی گلنلره گؤره دئمهلیییک:
گوسفندان بدون چوپان نبودند، بلکه چون این اتفاق در شب رخ داد، چوپان مقصر شناخته شد؛ چونکه صاحب کشتزار، موظف است هنگام روز از کشتزار خود مراقبت کند تا احشام به آن وارد نشوند، و شبهنگام نیز چوپانها باید مراقب گوسفندانشان باشند تا وارد کشتزار مردم نشوند.
قویونلار چوبانسیز دئییلدیلر، بلکه بو حادثه گئجه باش وئردیگی اوچون چوبان گوناهکار بیلیندی؛ چونکی اکین ساحهسی صاحبینه گؤره گوندوز اکین ساحهسینه باخمالیدیر کی حئیوانلار اورایا گیرمهسینلر، و گئجهلرده چوبانلار قویونلارینا دیقت ائلهمهلیدیرلر کی ائللرین اکین ساحهسینه گیرمهسینلر.
جریان محاکمه و داوری داوود و سلیمان (علیهالسّلام) را درباره اختلاف دو نفر حکایت نموده است که یکی از آنان فردی بود که از گوسفندهای خود غفلت ورزیده و آنان شبانه به یک زمین کشاورزی هجوم برده، محصولات آنجا را خراب و پایمال نمودند و صاحب زمین نیز طرف دیگر دعوا بود.
داوود و سلیمانین (علیهالسّلام) ایکی نفرین آراسینداکی اختلافینین محکمه و داورلیغینین ماجراسی بئلهدیر کی اونلاردان بیری قویونلاریندان غفلت ائلهمیشدی و اونلار گئجهلر بیر اکین یئرینه هجوم آپاریب اوراداکی محصولاتی خراب ائلهییب تاپدالامیشدیلار و تورپاق صاحابی دا دعوانین او بیری طرفی ایدی.
گفته شده است که زمینی کشاورزی و یا باغ انگوری توسط گوسفندان تخریب شده و یا آسیب دید؛ ازاینرو صاحب آن زمین یا باغ نزد داوود شکایت کرد.
دئییلیب کی بیر اکین یئری و یا اوزوم باغی قویونلار طرفیندن تخریب اولوب و یا زیان گؤروب؛ اونا گؤره او تورپاق یا باغ صاحابی داوودون یانینا شیکایت ائلهدی.
- ابتدا داوود (علیهالسّلام) حکم میدهد که در برابر این خسارت بزرگ، باید تمام گوسفندان به صاحب باغ داده شود. اما سلیمان که در آن زمان کودک بود، به پدر میگوید: ای پیامبر بزرگ خدا! این حکم را تغییر ده و تعدیل کن! پدر میگوید چگونه؟! سلیمان در پاسخ میگوید:
اولجه داوود (علیهالسّلام) حؤکم ائلهییر کی بو بؤیوک زیانا گؤره بوتون قویونلار باغ صاحبینه وئریلمهلیدیر. اما او زامان اوشاق اولان سلیمان آتاسینا دئییر: ای بؤیوک تانری پئیغمبری! بو حؤکمو دییش و یوموشالت! آتاسی دئییر نئجه؟! سلیمان جاوابیندا دئییر:
گوسفندان باید به صاحب باغ سپرده شوند تا از منافع آنها و شیر و پشمشان استفاده کند، و باغ به دست صاحب گوسفندان داده شود تا در اصلاح آن بکوشد، هنگامی که باغ به حالت اول بازگشت به صاحبش تحویل داده میشود، و گوسفندان نیز به صاحبش برمیگردد.
قویونلار باغ صاحبینه تاپشیریلمالیدیر کی اونلارین منفعتیندن، سوتوندن و یونوندان استفاده ائلهسین، و باغ دا قویون صاحابینین الینه وئریلمهلیدیر کی اونو اصلاح ائلهمهیه چالیشسین، باغ ایلک حالینه دؤننده صاحبینه تحویل وئریلیر و قویونلار دا صاحبینه قاییتارلیر.
ملاک و معیار این قضاوت جبران خسارت بود، داوود نگاه میکند و میبیند خسارتی که به زراعت وارد شده، معادل قیمت گوسفندان است؛ لذا حکم میکند که گوسفندان برای جبران این خسارت به صاحب باغ باید داده شود؛ چرا که تقصیر متوجه صاحب گوسفندان است؛ و ضابطه حکم سلیمان این بود که خسارت صاحب باغ را معادل منافع یکسال گوسفندان دیده است.
بو قضاوتینین اؤلچوسو زیانی جبران ائلهمک ایدی، داوود باخیر و گؤرور کی اکینچیلیگه وارد اولان زیان قویونلارین قیمتینه برابر ایدی؛ اونا گؤره حؤکم ائلهییر کی قویونلار بو زیانی جبران ائلهمک اوچون باغ صاحبینه وئریلمهلیدیر؛ چونکی گوناه قویون صاحبیندهدیر؛ و سلیمانین حؤکمونون ضابطهسی ائله ایدی کی باغ صاحبینه اولان زیانی بیر ایللیک قویونلارین منفعتینه برابر گؤروب.
بنابراین هر دو قضاوت به حق و عدل نمودند، با این تفاوت که قضاوت سلیمان بهطور دقیقتر اجرا میگردید؛ زیرا خسارت یکجا پرداخت نمیشد، بلکه به تدریج ادا میشد، به گونهای که بر صاحب گوسفندان نیز سنگین نباشد. از این گذشته تناسب بیشتری میان خسارت و جبران بود؛ چرا که ریشههای زراعت از بین نرفته بود، بلکه تنها منافع موقت آنها از میان رفته بود؛ لذا عادلانهتر این بود که اصل گوسفندان به ملک صاحب باغ درنیاید، بلکه منافع آن داده شد.
بنابراین هر ایکی قضاوت حاق و عدالتله اولدو، بو فرقیله کی سلیمانین قضاوتی داها دقیق اجرا اولوردو؛ چونکی زیان بیر یئرده اؤدنمهدی بلکه تدریجاً ادا اولوردو، ائله کی قویون صاحابینه ده آغیر اولماسین. بوندان علاوه زیان و جبران آراسیندا داها چوخ تناسب وار ایدی؛ چونکی اکینچیلیغین کؤکلری آرادان گئتمهمیشدی بلکه فقط موقّتی منفعتلری آرادان گئتمیشدی؛ اونا گؤره داها عادالانهسی ائله ایدی کی قویونلارین اصلی باغ صاحبینه مالک اولمامالی ایدی بلکه اونون منفعتی وئریلدی.