سوزلوک(فرهنگ لغت)
آبرو: اوزم uzm
آسمانخراش: یوغار، گؤی دلن، یوکسک دام، هوندور بنا
آموزش متوسطه: اورتا اوخول
آموزشی: اؤیره تیم
اؤزمان: متخصص
اتاق پذیرایی: قوناق اوتاغی، قوللوق اوتاغی
اتاق خواب: یاتاق
اتاق نشیمن: اوتاق
ارتش: اوردو، قوشون
ارزان: اوجوز
امضاء کردن: قول چکمک
امضاء: قول چکمه
بخت، سرنوشت: اودوم odum
بندر: لیمان
به شرط چاقو: کسمه جه
تبر: بالتا، ناجاق
ثروتمند: وارلی، زنگین
جوان: گنج
جوانمرد: ایگیت
حادثه، اتفاق: اولای
حشره: بؤجوک
خجالتی: اوتانقاج، اوتانجاق
خدای بزرگ: اولو تانری
خربزه: قاوون
خشک کن: قورولایان
خلوت: سایخاش
دبستان: ایلک اوخول
دستور زبان: دیل بیلگی سی
رئیس جمهور: جومهور باشقانی
رئیس: باشقان
رای: اؤی، سس
سرشتن: یوغورماق
شلوغ: قالابالیق
شناگر: اوزگونچو
صلیب سرخ: قیزیل خاچ
فراموشکار: اونوتقان
القاح: دؤل- له مه
گران: باها
گرانفروش: باهاجیل
گرانفروشی: باهاجیللیق
گرانی: باهالیق
المثنی: ایکه م
مزرعه: تارلا
مشترک: اورتاق
ورم: شیش
هندوانه: قارپیز
یکبار مصرف: بیرجه لیک، بیریوللیق
آتلاشان: تحریک شده
آتلاشدیرماق: برانگیختن، انگیزاندن
آتلاشدیریجی: تحریک کننده
آج: گرسنه
آجلیق: گرسنگی
آچون: دنیا
آخار سو: آب جاری، آخار سولار: آبهای روان
آخساق: لنگ
آخماجا، شیرره کان: آبشار
آخین: حمله، هجوم، یورش
آراج: کسی که غذای معمولی دارد
آریچی، پتکچی: زنبوردار
آریق: لاغر، مردنی
آزاج: کم خور، کم اشتها
آستاق: آویزان
آلدانیش:فریب
اؤتورگو: مراسم بدرقه، بدرقه
اؤتوروجو: بدرقه کننده
اؤن گونلوک: دهه، ده روزه
اورمانچی: جنگل بان
اوززه ک: لب، مغز
اومماق: منتظر شدن، چشم به راه بودن
اووسانا: احسان
ایچ: درون، باطن
ایچار: ایشقار،باطنی، درون گرا
ایچراق: داخلی تر، درونی تر
ایچسل: درونی، داخلی
ایچلاق: ایچ – آلات، محتویات شکم
ایرماق: چای، رود
ایشقارلیق: درون گرایی، باطن گرایی، باطنی
ایگیدلیک: جوانمردی
ایلیک: مغز استخوان
باتار سو: آیهای فرو رونده در زمین
باخماجا: پنجره
باخیش: زاویه دید
باخیم: نگاه، منظر
باساج: چاپ کننده
باساق ائوی: چاپخانه
باستاق: کتاب
باسما، باساق: چاپ
بالیقچی: پرورش دهنده ماهی
بالیقچین: ماهیگیر، مرغ ماهی خوار
بنز: نبض
بوُز: خاکستری
بوز: یخ
بوزلاج: یخچال
بیچین چی، اوتچو: دروگر
پالتار یویان: لباسشویی
پینار سو: آبهایی که از دل زمین بیرون می آید مثل چشمه، قنات و...
تاپشیریق: تمرین
ترخان: مرفه
توخ: سیر
تویوغا باخان: مرغدار
تویوقچو: فروشنده مرغ
جبلخ ات: گوشت خالص
جیکنه: جیغ بلند حاصل از ترس
جیلخ: خالص، ناب
چارپماق: تازاندن
چانتا: کیف
چای باشی: سر شاخه رود
چایلاق: رودخانه، بستر رود
چوغول: جاسوس، خبر چین
داش باسما: چاپ سنگی
داغینجی: کوه نورد
داغینماق: کوه نوردی کردن
دریامج: دریاچه
دوداقلاشماق: لب به لب شدن
دوزاق: دام، تله
دوشوک: نارس، کال
دوناج: فریزر
دونبا: قلمبیده
سؤنوش: خاموشی، پایان، مردگی
سارساق: احمق، عنود، لجوج
ساریمساق: سیر
سایاق: مثل، مانند
سسگین: رادیو
سو سویودان: آبسرد کن
سو قیزدیره ن: آبگرم کن
سوتچو: شیرپز، کسی که شیر گله های روستاها را می خرد
سوسوز: تشنه
سووات: ساحل، حاشیه رود
سوووش: süvüş سیراب
سویغون: بی تعصب، خونسرد
سیزقین: آهمند، زار
شهره: گوشت چربی دار
فالا ایچه ن: مضر، سرمایه خور
فالا قویماق: دست گذاشتن، تصاحب کردن
فالا: مایه، اساس، چیزی که با آن بشود کاری را شروع کرد، حداقل
قاخیق: برآمده، برجسته
قارماق: قلاب، لنگر کشتی
قازما: قرقاول
قاشخا: اوزو بوز، حرف گوش نکن، بی ادب رک گو
قاشقا: مشهور، گاو پیشانی سفید
قاشینال یاخماجا: کرم ضد خارش
قاشینال: ضد خارش
قاشینما: خارش
قالغون: کندرو، متحجر، سنتی
قوخوق: گندیده، متعفن، بودار
قورتولوش: رهایی
قورداق: کرم خاکی
قوروقچو: مرتع بان
قونوش: بحث، گفتگو
قیپچین: حیا کن
قیرپیم: لحظه، آن
قیرپیمجه: آنی، به اندازه لحظه ای
قیزغین: تندرو، افراطی، هشری
قیزیل آی پارا: هلال احمر
کؤنه ز: لجباز
کونگول: کوهان شتر، گوژ پشتی
گؤزگون: تلویزیون
گؤزه ج: طمعکار، حریص، آزمند
گؤل: برکه
گؤلمج: حوض، استخر
گؤنده ریجی، ائلچی: سفیر، فرستاده
گدیک، شاواق: قله، زیروه
گمیرجه ک: غضروف
مئشه: بیشه
مازارات: لجباز، کسی که از دنده چپ بلند شده
ماشات: انگل، مزاحم
هؤرگون: محدود شده، محدود
هاماش: همرا، همتا
یئتیریجی: رسانه
یئتیک: رسیده، کامل
یئماج: پرخور
یاخماجا: کرم صورت و هر چیز مالیدنی به پوست
یاغار سو: نزولات جوی
یانقی: عطشان
یوُروجو: خسته کننده
14 اینجی سوزلر
سید حیدر بیات جنابلارینین اؤنرلری:
ساخلانج: ذخیره
قازانج: درآمد
یوکار: برج
گؤرسل: تصویری
بیلیم سل: علمی
بیلگی: دانش
دانماق: انکار کردن
فیکره دالماق: به فکر فرو رفتن
دانیجی: منکر
ایستوت: فلفل سیاه
بیبار: فلفل
ساری کؤک: زردچوبه
وئرگی: مالیات. عوارض
یئریک: ویار
یئریک له مک: ویار داشتن
آرابا: خودرو
بیلیت: بلیت
بایان. قادین: بانو
چامیر. پالچیق. چامور. زیغ: گل
گلگیر: چامیرلیق
کاهگل: سوواق
چالیشغان: پرکار. فعال
چیبان: دمل
گول. چیچک: گل
دانابورنو: آبدزدک
دولما قلم: خودنویس
دئوریم: انقلاب. دگرگونی
هه. اوه ت. آوات: بله. آری
اکین چی: کشاورز
داوارا باخان: دامدار
گون آیدین: صبح به خیر. روز به خیر
اکینه جک: کشتنی( گندم. جو ...)
گئنئل: عمومی. همگانی
منجیل: خودپسند
هره ز - چیغ - چپه : بهمن . توده برف
باغ : رابط
تئشی: دوک
راحاتی- حونی: قیف
دادلی: خوشمزه
13 اینجی سوزلر
اؤیرتمن:معلم
سیمگه:سنبل،نماد
دویماق:احساس کردن
دویغو:احساس
دوستاقلاماق:زندانی کردن
...زوروندایدی:مجبور به...بود
ییه:صاحب،مالک
قات:دفعه،مرتبه
تؤره= یاسا:قانون
دؤزولمز:تحمل ناپذیر
آجیناجاق= آجیناجاقلی:تلخ و آزاردهنده
تهلکه= تهلوکه:خطر،ناامنی
تهلوکه لی:خطرناک
سونا:قو
چاغ:زمان
ترلان:پرنده شکاری، باز
اویلاق:سرزمین،جولانگاه
ماغار:هحل برگذاری مراسمات جشنوعزا/غار
فسله:نوعی شیرینی،نان روغنی
یایماق:پهن کردن،گستردن(مانند خمیر)
بیلرزیک:النگو، دستبند
آلتین:طلا
یای:زه کمان/تابستان
سورور:گله
اوچار:پرنده
قاچار:دونده
توراج:نام پرنده ای است(قرقاول)
سیخناشماق:متراکم شدن، جمع شدن
چوغون:مه وطوفان
تَکه:بز نر، پیشاهنگ گله
اووچو:شکارچی
قییماق:از دل آمدن،مضایقه نکردن
ضال:خوار
دؤیونتو:تپش قلب
قایناق: http://meshkin-students-lea.blogfa.com
12 اینجی سوزلر
ياراشيق: لياقت، برازندگي
ياراق: اسلحه، شكافنده
يارالي: مجروح
يارانماق: آفريده شدن
يارديم: كؤمك، كمك
يارغان: پرتگاه كنار درهها و رودها كه بخاطر آب بردگي و ريزش در آب حاصل شده است
يارغي: قضاوت
يارغيچي: قاضي
ياريش: مسابقه
ياريشماق: مسابقه دادن
ياريق: شكاف
ياريم آدا: شبه جزيره
يارين: صاباح، فردا
يارين: فردا
يازار: نويسنده
يازليق: بهاره
يازماجا: نوشتارقانماز: نفهم، كودن، احمق
يازي: نوشته
يازيق: بيچاره
ياسا: قانون
ياساق: قدغن
ياسالاييجي: توجيهگر
ياسالي: قانونمند
ياشار: زنده، جاويد
ياشاييش: زندگي
ياشلي: سالخورده
ياشيت: هم سن، همتا
ياغمور: بارش
ياغيش: باران
ياغين: بارش
ياغينتي: بارش، باران
ياغينليق: بارندگي
يالانچي: دروغگو
يالتاق: ياغي
يالچين: صخره
يالخي: ناب
يالخي: يالقيز،يالنيز، فقط
يالمان: تيغه سلاح سرد
يالنيق: آدم
يالين: برهنه، لخت
ياماج: دامنه كوه
ياماق: وصله
ياناجاق: سوخت
يانار: سوزان
ياناشي: توام، باهم، بغل هم
ياناق: گونه صورت
يانال: جنبي فرعي
يانچي: ملازم ركاب، نديم
يانديريجي: سوزناك
يانساق: مقلد
يانشاق: ياوهگو، پرچانه، وراج
يانغين: عطشان، سوزان
يانقي: عطشان،تشنه، بيماري استسقا
يانليش: غلط، اشتباه
يانماز: نسوز
يانيق: سوخته
يايقين: شايع
يايليم: پراكنده، فراوان
ياييلماق: پخش شدن
يايين ائوي: انتشارات
يايين: پخش، نشر
يايينجي: ناشر
يايينديرماق: منحرف و گمراه كردن
يايينماق: پخش شدن، پراكنده شدن
يوْخسول: فقير، ندار
يوْخلاماق: كنترل كردن
يوْخلوق: نيستي
يوخوش: سربالايي
يورتجو: جانشين
يورتداش: هم وطن
يورد: وطن، سرزمين
يوْرغون: خسته
يوروتگه: محرّك
يوروجو / سالديريجي: مهاجم
يوروش: يورش، هجوم
يوروم: تفسير
يورومك:
يوزدورماق:
يوزماق:
يوْسماجا: كوچولو، نورس
يوْسون: جلبك
يوغرولماق: سرشته كردن
يوْغوز: درشت و ناقابل
يوْغون: كلفت
يوك: بار
يوكسك: عالي، بلند مرتبه
يوكلمه: تحميل
يوگورمك: هجومبردن.
يوْل باسان: غلتك راه سازي
يوْلاق: راه مالرو، كوره راه
يوْلچو: رهگذر، مسافر
يوماق: كلاف گرد
يومور: فكاهي، طنز
يوموروق: مشت
يوموق: به هم آمده، بسته
يوْناق: رنده
يونگول: سبك، خفيف
يوْنوق: تراشيده، تراشه
يويوجو مادهلر: مواد شوينده
يويوجو: مردهشو
ييخينتي: ويرانه
ييرتيجي: درنده وحشي
ييرتيق: سوراخ
ييغجام: جمع و جور
ييغين: گردهمايي
ييغيناق: گردهم آيي، تجمع، محفل
ييغينتي: چيزهاي بيارزش كه جمع و سر هم شده باشد
ييغينجاق: جلسه، اجتماع
ييلقين: ترسيده
11 اینجی سوزلر
گووشهين: نشخوار كننده
گووهنجه: كفالت، تضمين مالي
گووهنمك: افتخار كردن، باليدن
گيدي: پست، رذل، بياعتبار
گيرده، ديغيلماز، توپپاخ: مدور، گرد
گيريش: ورود
گيرينج: به تنگ آوردن، ذله كردن، بيزار كردن
لاچين: شاهين
لاغ: مسخره،
لپلنمك: مواج شدن
لپه: موج
لچك: روسري و هر پوشش ديگر كه زنان با آن موي خودشان را ميپوشانند
لهلك: موي پرندگان
مئشه: اورمان، جنگل
ماراق: علاقه، ذوق
ماراقلانماق: هوسلهنمك، شؤوقه گلمك
مازالاق: فرفره زميني
ماشات: پيله، انگل، مزاحم
مان: عيب، ننگ، عار، زشت
ماهني: ترانه، نغمه
مايماق: احمق، مايماييف پاپاق
منيمسهمك: جذب كردن، تصاحب كردن
موتلو: خوشبخت
مور: بنفش
مورگو: چرت
مويدا: زن غير عفيف
ميلچهك: مگس
ناجاق: تبر
نارين: ريز، براده، خرده
ناغيل: قصه، داستان
نوراق:
نيسگيل: اندوه و غصه
نين: تويوق يوواسي
هؤندور: بلند
هاچا: آيريم
هاشاري: هشري، افراط گرا
هاوا دورومو: وضعيت آب و هوا
هرلنگهج: دوار، چرخ فلك
هندهوهر: اطراف، حومه
هوركهك: رمنده، چموش
هوْروك: بافته مو، گيسو
هوْرومجك: عنكبوت
هوْولهسك: شتابزده، با دستپاچگي
هويوق: مات، حيرت
وئرگي: ماليات
وئرهجك: بدهي
وئريليش: ميتينگ، سخنراني، برنامه راديويي
وارسيل: دارا، غني
وارلي: ثروتمند
وارماق: رسيدن
ووراغان: ضارب، گاو مهاجم
وورغو: شدت
وورغون: دلداه، عاشق
ووروش: نزاع، نبرد
ووروشما: جنگ و ستيز
وولقان: وولكان، آتشفشان، يانار داغ
يئتگين: بالغ، رسيده
يئتهر سيز: ناكافي
يئتهر: كافي
يئتهرلي: رسا
يئتهنك: استعداد، قابليت
يئدديجه: هفته
يئرلي: بومي
يئريش: طرز راه رفتن
يئزنه: داماد
يئلقووان: قاصدك
يئلكن: بادبان
يئم: خوراك دام و طيور
يئميش: ميوه
يؤن: سمت، جهت
يؤندم: جهت، شايستگي، اهميت
يؤندهش: هم جهت، هم گرا
يؤنهتمن: كارگردان
يؤنهليش: جهتگيري، گرايش
يئني ليك: نوگرايي
يئني: نو، جديد
يئييمجيل: شكمو، پرخور
يئيين: تند، سريع
يئيينتي: مواد غذايي
يابانجي: اؤزگه، ياد
ياپالاق: شب پره
ياپماق: طبع، چاپ و بنا كردن، ساختن، گستردن
ياپيشيق: متصل
ياتاغان: خوابنده
ياتاق: تختخواب، اتاق خواب
ياتالاق: بيماري مزمن، زمينگير
ياتاي: افقي
ياتيم: قلق كار
ياخين: نزديك
ياديرغاماق: از خاطر بردن، فراموش كردن( نه كامل)
ياراتماق: آفريدن
ياراديجي: خلاق، مبتكر
يارار: لايق
يارارلانماق: بهرهمند شدن، استفاده كردن، سود بردن، فايده بردن، كمك گرفتن
ياراسا: خفاش
10 اینجی سوزلر
كسرلي: داراي برش، متنفذ
كسسهك: كلوخ
كسگين: برا، قاطع، تيز
كسگينليك: قاطعيت
كسه يول: راه ميانبر
كسيك: بريده شده، ختنه شده
كسيملي: قاطع
كل: كچل
كل: نر، اؤكوز
كوتان: يئر سورهن، جوت سورهن، يئر سؤكن
كوتباش: كم عقل
كوتله: مردم، توده، ملت، اولوس، خلق
كوتوال: نگهبان قلعه
كورهك: پارو
كورهك: پشت، ظهر
كوْسا: كوسه
كوسهگن: دل نازك، زودرنج، قهرو
كوسو: قهر، رنجش
كولتور: فرهنگ، مدنيت، اويغارليق
كوْما: ائو، آلاچيق
كوْمور: زغال
كيپريك: مژگان
كيچيلتمه: تحقير، تصغير
كير: چرك
كيمليك: هويت
گؤبك: ناف
گؤبهلك: قارچ
گؤتورگه: ساختار، پايه
گئچمهن: رهگذر، عابر
گئچهري، گئچهرگي: گذرا، بي ثبات
گئچيجي حكومت: حكومت موقت
گئچينهجك: امرار معاش، گذران زندگي
گئدهرگي: ناپايا، رفتني
گئديش: روند
گؤرتوگه: ساختار، فرم، زيربنا، طرح
گؤركم: ظاهر، نما
گؤركملي: خوش منظر
گؤرمهميش: نديد بديد
گؤرمهميش: نديد بديد
گؤرهجك: سرنوشت
گؤرو: وظيفه
گؤروش: بينش، نقطه نظر
گؤروش: ديدار
گؤرونتو: پديده، فنومن
گئري: عقب
گؤزدهن دوشموش: مغضوب، دلآزار
گؤزلهمك: مواظب بودن، هادير اولماق، ايرهليگ اولماق
گؤزلهيين: مواظ باشيد
گؤزلوك: عينك
گؤزهللمه: توصيف، مدح
گؤستريش: نمايش
گئن: ائنلي، گشاد
گئنئل: عمومي
گؤندهرن: فرستنده
گئنيش: وسيع،پهناور
گؤوده: بدن
گؤيهرتي: سبزي
گؤيهرچين: كبوتر
گؤيوش: سبزه، آدم چشم زاغي
گئييم: پوشاك، لباس
گديك: گردنه
گرچك: حقيقت
گردهك: حجله
گرگين: بحران
گرهك: بايد، لازم، نياز، واجب، بايسته
گرهكلي: لازم
گزهگن: سياح، سياره، توريست
گزينتي: سياحت
گلهجك: آينده
گلهجهيي: سال آينده
گلهنك: دب، رسم، تكنولوژي
گلير: درآمد
گليشمه: شكل گيري، تبلور، روند
گلين: عروس
گمي: كشتي
گميرگهن: جونده
گهميرچك: غضروف
گهييش: مشورت
گهييشمهك: مشورت كردن
گهييشمهن: مشاور، رايزن
گوپون: پتك سنگين
گوجورهمه: تجاوز به عنف
گوداز: لو
گودازا وئرمك: به باد دادن
گودكچو: نگهبان، ديدهبان
گورنج: افتخار، اعتماد
گوزگو: آينه
گوزلوك: پاييزه
گوكسل: آسماني
گولمهجه: لطيفه، جوك
گولهش: كشتي
گولهشمهك: كشتي گرفتن، زور آزمايي كردن
گولهگن: خندهرو
گولونج: مضحك، آدم مسخره
گون آشيري: يك روز در ميان
گون آيدين: روز بخير
گونئي: جنوب
گوندم: برنامه كار روزانه
گونه باخان: آفتاب گردان
9 اینجی سوزلر
قوْرخماز: نترس، شجاع
قوْرخو: خوف
قوْرخونج: وحشتناك
قورشاييجي: معاون جرم، تحريك كننده، وسوسه كننده
قوْرقچو: محافظ مرتع
قورقو: توطئه
قورقوشوم، قوروشوم: سرب
قوروجو: بنيانگذار
قوْروجو: پاسدار، محافظ
قورولتاي: نشست، سمينار، كنگره
قورولو: مؤسسه، بنياد
قورولوش: تركيب، تشكيلات، بنياد، نهاد، فرمول در شيمي
قوروليق: خشكي
قوْروم: دوده
قوروم: سازمان
قوْروماق: حفاظت كردن
قوروماق: خشك شدن
قوزئي: شمال
قوزغون: كركس
قوسونتو: موادي كه در استفراغ كردن از معده بيرون ريخته ميشود
قوْشانماق: محاصره شدن
قوشقوْوان: مترسك
قوْشون: لشكر
قوْل: امضا
قول: بنده
قولاچ: مقدار فاصله دست تا آرنج
قوْلتوق: بغل، زير بغل
قوْلچاق: عروسك
قولدور باسان: دزد افكن
قولون: كره اسب
قوموج: دنبالچه، آخرين مهره ستون فقرات
قوْناق: مهمان
قوْنشولوق: همسايگي، مجاورت
قوْنو: موضوع
قوْنوشوق: بحث، مصاحبه
قوْهوملوق: خويشي، فاميلي
قوْواق: تبريزي، سپيدار
قوْوالاق: مطرود، رانده شده
قوْوشوق، قوْوشاق: محل تلاقي، تقاطع
قوْووشماق: پيوستن
قوياق: وادي
قويتو: جاي خلوت
قويروق: دم، دنبه
قيدالانماق:
قيراق: لبه، كناره
قيرپيم: آن
قيرقين: قتل عام، كشتار، ايپدمي
قيرمانج: تازيانه
قيروْو: شبنم برفي
قيريجي اوچاق: هواپيماي بمب افكن
قيريجي سلاح: اسلحه كشتار جمعي
قيريجي: كشنده، نابودگر
قيريق: بريده، پاره شده
قيزارتما: سرخ كردني
قيزارتي: سرخي،
قيزبوغان: مارمولك
قيزغين: شائق، دوآتشه، افراطي، نترس
قيزغين: يانار
قيسسا: كوتاه
قيسقانج: فشارنده، مايه عذاب، پرس، منگنه، گيره
قيسناماق: بهتنگ آوردن، واداركردن
قيسير: سترون، نازا، اجاق كور
قيشقيريق: دادوبيداد، قشقرق
قيقانج: حسود، خسيس
قيلاووز: رهنما
قيليغ: قلق
قيلينج: شمشير
قيه: صخره، سنگ
قيها:
قيوريم: فرفري، مجعد
كؤپوك: حباب
كؤتو: پيس
كؤتور: سطح ناصاف
كؤتوك: ريشه درخت، ريشه، كنده
كؤچري: مهاجر، كوجنده
كئچيت: گذرگاه، معبر
كؤرپه: نوزاد
كؤز: زغال افروخته
كؤشك: قصر
كؤك: بن، ريشه
كؤكداش: همريشه
كؤكس: آغوش، باغير
كؤلگه: سايه
كؤندم: فرصت، امكان قلق
كؤنهز: لجباز
كؤنول: خاطر، دل
كؤهلهن: اسب پروار
كؤورهك: ترد، لطيف
كؤينهك: پيراهن
كؤيول: غار
كئييك: آهو
كالاوا: خرابه
كرتيك بورون: بيني كوتاه
كرتيك: بريده، ناقص
كروان قيران: ستاره سحري