غذا و تغذیه در ضرب المثل های آذری
گئدر بوستان قیراسی ، قالار اوزون قره سی.
...
باغ صاحابی باغونا قیئیدی ، باغبان بیر ساخلوم اؤزومه قیئیمادی.
ترجمه : صاحب باغ باغش را می بخشد ولی باغبان یک خوشه انگور را نمی بخشد.
...
باغ صاحابی تئله سه ده اوزوم واقتیندا یئتیشه ر
آیئی ته له سسه ده آرمود وقتیندا یئتیشه ر
ترجمه تقریبی: گر صبر کنی ز غوره حلوا سازم .
...
میوهنین یاخشی سئن مشه ده چاققال یه یر.
«میوه خوب را درجنگل، شغال میخورد(سیب سرخ برای دست چلاق خوبه)».
...
اؤزومون قشنگین چاققال یی یر.
ترجمه : بهترین میوه باغ را شغال میخورد.
...
باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی
باغدان اریک کوتاردی سلام علیک کوتاردی
...
دونیانی بوغدا توتسادا کهلیگین روزیسی چینقیل دیر
گندم دنیا را اگر کبک بگیرد روزیش کلو خ و سنگریزه است.
...
آج قارئن آجی آیران
«شکم گرسنه و دوغ تلخ(وعده های تو خالی)».
...
آج آدام٬ داش ده ییر
آدم گرسنه سنگ را هم می خورد
...
آچلمه میش سفره بیر عیبی وار٫ آچلن سفره نو مین بیر
سفره باز نشده یک عیب دارد و سفره پهن شده هزار و یکی
...
آرپا اکه ن٬ بوغدا درمه ز
کسی که جو می کارد گندم درو نمی کند
...
آغ یارما٬ قارا گون اوچوندور
بلغور سفید یرای روزهای سیاه می باشد
...
آبرى باهار گؤىاوتو دئییل کى گئنه گؤیه ره.
آبرو سبزه بهاری نیست که دوباره سبز کند.
...
اغزیندان سود ایسی گلیر
دهانش بوی شیر میده
...
یومورتاسیندان چیخمامیشدان باش یاریر
هنوز از تخمش در نیومده ، جیک جیک می کنه
...
هئچ کیم اؤز قاتیغینا تورش دئمه ز
هیچ بقالی نمیگه ماست من ترشه
...
گؤیلو بالیق اتی ایسته یه ن … قویار بوز اوستونه
کسی که خربزه می خوره ، پای لغزش هم می شینه
...
باخما اوزونون قاراسئنا ، باخ آلنئنئن سیتاراسئنا
«فلفل نبین چه ریزه،بشکن ببین چه تیزه»
...
چؤمچه اشدان ایستی اولوب
کاسه داغتر از آش شده
...
آج تویوق یاتار یوخودا داری گؤره ر
خروس گرسنه خرمن جا بخواب می بینه
...
آجئن ایمانی اولماز
«آدم گرسنه ایمان ندارد»
...
آجئندان یاتیب گون اورتادا دوروب
«از گرسنگی شب می خوابد و بعد از ظهر بیدار می شود»
...
آش دی آشئن ایسپناغی
«آش اگه آشه مربوط به اسفناجشه»
...
آشی پیشدی
«گاوش زائید.مشکلی برایش پیش آمد»
...
آغاج بار گتیردیکجه باش ایه ر
«درختی که بارش بیشتر باشد بیشتر خم میشود»
...
آغئزئندا مرجیمک ایسلانمئر
«عدس دردهانش خیس نمیشود(درمورد آدمی که سرّ نگهدارنیست)»
...
آللاها قوربان اولوم کی، یاغی یاغ اوسته وئریب یارمانی یاوان قویوب
«قربان خداوند بروم که به یکی روغن روی روغن (صد نازو نعمت) داده وبرای یکی هم بلغور خالی»
...
ات وئرمه ده ن ، کوفته ایسته مه(ات وئرمه میش ،کوفته الده ائدیلمز)
«تا وقتی گوشت نداده ای کوفته نخواه»
...
اوجوزلو اتین شورباسی اولماز
«از گوشت ارزان شوربا نمیشود »
...
بارلی آغاجا داش وورارلار.
«درختی که میوه داره بهش سنگ پرتاب می کنند(بهدرخت بیثمر سنگ نمیزنند)».
...
بال شیرین،بالا بالدان دا شیرین.
«عسل شیرین است ، فرزند از عسل هم شیرین تر».
...
بش قئرانلئق یوغورت کیمین اوزون توتوب.
«مانند ماست پنج قرانی خودش را گرفته»
...
بوغدا بوغدادان بیته ر.
«از مکافات عمل غافل مشو***گندم از گندم بروید جو ز جو».
...
بیر الده ایکی قارپئز توتماغ اولماز.
«با یک دست نمیتوان دو هندوانه را برداشت »
...
پنیری دری ساخلار قادئنی اری.
«پنیر را خیک ( توبره ) نگه می دارد و زن را شوهر»
...
توخون آجدان خبری اولماز .
«شخصی که سیر است از احوال گرسنه آگاهی ندارد(سواره از پیاده خبر ندارد)».
...
توک ایله دری،اوره کده ن سو ایچه ر.
«مو و پوست از دل آب میخورند(وضعیت پوست و مو را دل آدم مشخص میکند)».
...
چؤره یی سوفرادا گؤرؤب ، سویو کوزَهدَه(گونو باجادا گؤروبدور سویو کوزَهدَه).
«نان را در سفره دیده و آب را در کوزه،آفتاب را از روزن بام دیدهاست و آب را در کوزه(در مورد کسی گفته میشود که نازپرورده است)».
...
چومچه آش دان ایستی اولوب.
«کاسه ی داغ تر از آش بودن».
...
حالوا ـ حالوادئمک له، آغئز شیرین اولماز.
«با حلوا حلوا گفتن دهن شیـرین نمی شود».
...
زحمت سیز بال دادانمازسان.
«بدون زحمت نمیتوانی عسل بخوری(نابرده رنج گنج میسر نمیشود)».
...
سوت گولونده دیر.
«تو استخر (دریاچه ی )شیر است».
...
صبر ایله حالوا پیشر ای قورا سندن.
«گر صبر کنی زغوره حلوا سازم».
...
صوبحانه نی یولداشئن ایله یئه ، ناهاری اوزون تک یئه، وشامی دشمنین ایله یئه.
«صبحانه را با دوستت بخور، ناهار را تنها بخور ، و شام را با دشمنت بخور».
...
قادئنئن یالاغی سمنی قویار ، کیشنین یالاغی باققال دوکانی آچار.
«زن شکمو سمنو می پزد ، مرد شکمو دکان بقالی می زند».
قونشو آشی دادلی اولار(قونشو قادئنی آدامئن گوزونه قئز گلیر،تویوغو دا غاز گلیر).
«مرغ همسایه غازه(زن همسایه به چشم آدم ، دختر می آید و مرغش هم غاز)».
...
قئز بادام دئر ، بالاسی بادام ایچی(منیم بالام بادام دئر ، بالاسی بادامئن ایچی).
«دختر مانند بادام است فرزندش مغز بادام(فرزند من بادام است ، بچه اش مغز بادام)».
...
کیم اوز قاتئغئنا(آیرانئنا)تورش دئیر؟(هئچ کیم اوز خمیرینه تورش دئمز).
«هیچکس به ماست(دوغ)خودش ترش نمیگه».
...
گئجه شهره گئدن چوخ اولار ، قیشدا بوستان اکن.
«شب کسی که میگوید به شهر میروم زیاد است ، زمستان کسی که میگوید جالیز خواهم کاشت».
...
گئدر بوستان قئراسی ، قالار اوزون قارا سی.
«خربزه نارس و هندوانه بوستان تمام میشود و فقط روسیاهی میماند».
...
لپه نی دئمه دویونو ده، دونه نی دئمه بویونو ده.
«لپه را نگو برنجو بگو،دیروزو نگو امروزو بگو(داشتم داشتم حساب نیست دارم دارم حساب است)».
...
مئردار اسکی اود دوتماز(مال ... ائلدئرئم وورماز).
«بادمجان بم آفت ندارد».
...
میرزا قلمدان دی.
«میرزا قلمدان است».
...
نه فایدا بیز قالمئشئق بویاندا کورپو قالئپ اویاندا.
«چه فایده ما ماندیم این طرف و پل آن طرف( خرما بر نخیل ودست ما کوتاه)».
...
هاردا آشدی ، اوردا باشدی.
«هر جا آش هست، آنجا سر است».
...
هر نه اکیرسن، اونودا بیچیر سن.
«هرچه بکاری همان را درو میکنی(هرچه بکاری تو، همان بدروی)».
...
هرنه سالار سان آشئنا ، اودا چئخار قاشئقئنا.
«هرچه کنی بخود کنی – گر همه نیک و بد یا کنی».
...
یاخئنداکی علف ، اوزاغداکی آرپادان یاخشئدئر(اوزاق یئرین آرپاسئندان ، یاخئن یئرین سامانی یاخشئ دئر).
«سیلی نقد به از حلوای نسیه».
...
یوقورت توکولسه یئری قالار ، آیران توکولسه نه یی قالار؟
«اگر ماست بریزد جایش میماند،اگر دوغ بریزد چه چیزی از آن میماند؟»
...
یومورتاسی ترسه دوشوب.
تخم مرغ برعکس افتاد «کلافه است».