باب1. واژگان
ناب تركي (فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن
فاعلن)
چون بياموزي زبان ديگري جز مادري
برگشائي روي خود دروازه هاي
ديگري
گويمت
از واژگان ناب تركي، گوش كن
فاعلاتن ، فاعلاتن ، فاعلاتن ، فاعلن
سيب آلما و اريك زردآلو، قاوون
خربزه
هئيوا
به ، انگور اوزوم، دال شاخه ، دادلي بامزه
ايستي گرما و سويوق سرما ، ايليق
با اعتدال
آست
پائين ، اوست بالا ، اؤن جلو و پشت دال
ديز زانو،ديش دندان،ريش
ساققال،ديل زبان
بازو قول،گردن بويون،كيپريك مژه،پاشنه دابان
قاش ابرو،چشم گؤز،بورون دماغ وگوش
قولاق
دست ال
، انگشت بارماق ، لب دوداق و پا آياق
مه دومان،باران ياغيش،قار برف و
شاختا سوز سرد
قايغي غم ، زخمه يارا ، تاول سولوق و آغري درد
اؤلكه كشور ، بؤلكه استان ، شهر
باليق ، كند ده
بوغ بخار و سوز شاختا ، چن ـ دومان هر دوست مه
خاك توپراق است و آتش اود ، سو آب
و باد يئل
گيسوساچ،توك موي،سانجاق گيره باشد، زلف تئل
آسمان گؤي ، يئر زمين ، دريا دنيز
، كؤوشن فلات
نان چؤرك ، ميوه يئميش ، تازه يئني ، مانده بايات
آتش عشقت مرا سوزاند در هر صبح و
شام
من گئجه
گوندوز سنين سئوگي اودوندا يانميشام
قارين اشكم،آرخا پشت و سينه
كؤكسو، دل كؤنول
كوه داغ ، چشمه بولاق ، دؤش دامنه و غار كؤوول
شير آسلان ، قوش پرنده ، آهو
جئيران ، مار ايلان
گاواينك،گربه پيشيك وموش سيچان،شاهين توغان
دي دونن، فردا يارين ، امروز
بوگون ، امشب گئجه
روزگون،آي ماه و ايل سال و يوز ايلليك يك سده
سوچ گناه ، دامو جهنم ، آتش اود،
اوچماق بهشت
ياخشيراق باشد نكوتر ، ياخشي خوب و پيس زشت
روز گوندوز ، شب گئجه ، آخشام
غروب و دان سحر
سوروجو راننده و مركب بينيت ، تاير تكر
پنجره آچيشقا و قاپي در و كليد
آچار
بسته
باغلي ، باز آچيق و گن گشاد و تنگ دار
مس پاخير ، نقره گوموش ، آهن دمير
، آلتين طلا
سونسوز ابتر ، ته تغاري سون بئشيك ، كودك بالا
آبي گؤي ، آل سرخ و ياشيل سبز و
ساري زرد رنگ
كرپيج آجر ، ماسه قوم ، توپراق خاك و داش سنگ
گلدي آمد ، گئتدي رفت و ايچدي
نوشيد ، قالدي ماند
يازدي بنوشت و آپاردي برد و اوچوتدو پراند
گئتميش ايدي رفته بود و گؤرموش
ايدي ديده بود
وئرميش ايدي داده بود و درميش ايدي چيده بود
گول بخند ، آغلا بگري و دور بمان
و قاچ بدو
باخ
ببين و چيخ برو بالا و يئن پائين برو
دل ز دستم رفت ، اما اي گل
من! نآمدي
كؤنلوم الدن چيخدي گئتدي ، آمما او گول گلمه دي
بير،ايكي،اوچ؛دؤرد،بئش،آلتي؛يئددي،سكگيز؛دوققوز،اون
يك،دو،سه،چار؛پنج و شش،هفت؛ هشت و
نه ده،حفظ كن
بيست ايگيرمي ، سي اوتوز، چل قيرخ و پنجاه اللي دان
شصت آلتميش، يئتميش هفتاد ، سكسن
هشتاد بربخوان
گر تو خواهي آوري اعداد تركي را به كار
هم ، نود دوغسان و يوز صد ، مين
هزار آيد شمار
لر نشان جمع و سيز معناي نفي اندر بيان
ائللر اقوام ، دختران قيزلار و
ديلسيز بي زبان
صادقم كو مانده ام از يار خود اندر فراق
صادقم كيم قالميشام من سئوگيليمدن
چوخ اوزاق
قيش
زمستان ، عيد بايرام ، ياز بهار ، پائيز گوز
ياخشيليق خوبي بود ، دالدا نهان و
صورت اوز
بوغچا بقچه ، گيره سانجاق ، باغلا بند و وا كن آچ
گوزگو آئينه بود ، شانه داراق و
گيسو ساچ
نيزه
ميزراق است و قالخان هم سپر ، چاليش جنگ
چاغ زمان ، زود ائرته ، گئج دير
است و تأخير هم ديرنگ
سردسير يايلاق و كؤچمه كوچ و قيشلاق گرمسير
كوه داغ و دشت كؤشن ، يورد خانه ،
يول مسير
ييغما يغما ، جمعيت ييغوا و ييغجام جمع و جور
نان چؤرك ، ياپماق نان پختن شود ،
تندير تنور
«يئل ، يئلك ، يئلپيك و يئلكان»
، گر بخواهي اين بدان
«باد» و «پر»
، هم «باد زن» وآن ديگري هم «بادبان»
منبع http://gajil.20m.com
باب 2. بُرقع گشائي (مستفعلن فع ، مستفعلن فع)
|
خواهي كه تركي ، ازبر بداني بايد گشائي از روي ،
بُرقع تونلوك
شلوغ و سايخاش خلوت اؤيرنجي شاگرد ، استاد اوستا اوختاي كمان وش ، لنگه بود
تاي گمنام
ايتگين ، آيدين نمايان آرام دينج و سوسغون ساكت سئودا محبت ، سئودالي
عاشق دريا
دنيز و درياچه اورال اولگو نمونه ، بؤلگو بريده سئومك محبت ، تشويق
آلقيش سگ
ايت،سيچانموش،خرگوش دووشان آلوچه آلچا ، سيب است آلما يولداش رفيق و قارداش
برادر باشماق
كفش و قايتان بود بند همسايه قونشو ، هم قوم ائلداش قار برف باشد ، ياغمور
باران توز گرد
و خاك است ، جارو سوپورگه قاپلان پلنگ و قارتال عقاب است قويدوم نهادم ، آلديم
خريدم پر نور
ايشيقلي ، گون آفتاب است برچيده ييغما ، پر گشته دولما قانون ياسا و مجري
ياساوول دنيا
آژين و يارين قيامت يانليش خطا و آماج نشانه ساوجي پيمبر ، رهبر
قيلاووز يول
راه ، يئل باد ،كج اگري، دوز راست قاچماق دويدن ، زويمك
سُريدن برّان
كسگين ، چكيده سوزگون چون او كسي را دنيا نزاده مخروبه اوچغون ، دلداده
وورغون گمراه
آزغين ، آزوغا توشه سرما سويوقلوق ، اؤكسورمه سرفه پيمانه اؤلچو ، پيمايش
اؤلچوك پيمان
ايلقار ، گئج دير و تئز زود دنيا نيارزد از بهر انسان گرگ است قورد و ييرتيق
دريده دردت به
جانم ، قادان جانيما
|
با خاطري خوش ، تركي بخواني مستفعلن فع ، مستفعلن
فع مهمان
قوناق و اوتراق اقامت يئيين سريع و آهسته آستا گردهمآئي باشد
قورولتاي چاي
رودخانه ، يازي بيابان دورو زلال و دورغون راكد گئرچك حقيقي، دوزگون چو
صادق آدا
جزيره ، شاهين قارتال گؤز چشم باشد ، گؤزلر دو ديده سؤيمك تنفّر ، نفرين
قارقيش قارقا
كلاغ و شاهين توغان ميوه يئميش و بِه است هئيوا مادر آنا و آباجي
خواهر بن بست
ديبسيز ، كويچه است دربند ال دست،قيچ پا، قول بازو ، سر باش جان اؤز،داماررگ،آل سرخ،خون
قان هامون
جلگه ، حلقه است جرگه جوشان قاينار،سوتشير،سوآب است بردم آپارديم ، اوچدوم
پريدم آيدين
زلال و آي ماهتاب است بشكسته سينما ، بگرفته آلما لشكر قوشون و سردار
قاراوول دامو
جهنم ، اوچماق جنّت تاراج چيدن ، تاراق شانه گئي نيك باشد ، زشت است
ياووز سرشيرقايماق،سوتشير،قاتيق ماست دوتماق گرفتن ، قيرماق
بُريدن تبعيد
سورگون ، صدّيق دوزگون اول تك دوغولماز دونياده بيرده افسرده سوسغون ، اِستاده
دورغون يان ـ
يؤره اطراف ،بوجاق گوشه ساغليق سلامت ، آسقيرما عطسه گؤز چشم و عينك گويند: گؤزلوك دريا دنيز و نهر آرخ ، چاي
رود دونيا
ياراماز انسانا بير آن پُررو است سيرتيق، قيرتيق بُريده آ در كنارم ، گل بير
يانيما
|
منبع http://gajil.20m.com
باب 3. شعري جديد (مستفعلن مستفعلن)
|
گويم ترا شعري جديد در خاطر خود حفظ كن چاق كؤك ـ پوتا ، لاغر
آريق اوس عقل
و اوسلو اوستاد آدديم قدم ، ايز رد پا ايچ اندرون ، ديش در
برون قوم ماسه
و غربال الك گلمه نيا ، گئتمه نرو بورايا گل ، اينجا بيا هانسي؟ كدام؟ ، هاردا؟
كجا؟ اي
گل! بيا پيشم
سري گيزلين
نهان ، آيدين عيان اوز صورت و اؤز خويشتن قيل موي و قيل
بگزاشتن درگي
مجله ، در بچين هانسي؟ كدام؟ هامي همه كيمسه؟چه كس؟نسنه چه
چيز مردم
اولوس ، والا اولوق سير توخ ، گرسنه آج بود آرتيق اضافه ، اندك
آز همكار
امكداش ، كار امك ايقاق خبرچين ، سؤز خبر تورغاي هدهد ، خرس
آيي كوته ـ
بلند ، آلچاق ـ اوجا قيز دختر و اوغلان پسر تئل زلف و گيسو هم
ساچاق مجنون
دلي ، ديوانه خول بنشين اوتور ، بِرهان اؤتور از دست تو رنجيده ام رنجيده اي آيا ز
من؟ ساوجي نبي
، تانري خدا باشقا دگر ، باشدا به سر ياخشيـ ايييـگئي خوب و
نيك يونگول
سبك ، سنگين آغير خانه به خانه ائو ائوه شوش تيز بود ، شيشه
شوشه انگشت
بارماق ، دست ال صحرا يازي ، دريا دنيز شير سوت، شير آسلان ، شير
لوله مردن
اؤلوم ، زايش اولوم داش سنگ و داشليق سنگلاخ گوئي سامان برجاي كاه گريان شدم هر روز و
شام آيدان آري
چون ماه پاك ماه شب چارده ساراي خندان گولوش ، كشتي گولش بابك ـ اتابك خانِ
خان ايش كار
باشد ايچ درون گل بشكفد ، گوللر آچار ديدار گؤروش ، بيدار
اوياق كشتي
گولش ، كشتي گمي اود آتش ، آتشدان اوجاق ماند دورار ، جاري
آخار بي تو
شوم بيچاره من آدليم بنام ، سانلي شهير هوشيار آييق ، بيدار اوياق
هيزم اودون و
داس اوراق اندرز اؤگود ، يانليش خطا ائركك نر و ماده ديشي خوشگل گؤزل ، زينت
بزك يوك بار
بود ، گوني تايا قير عشوه ، قيوراق عشوه گر ماهي باليق ، ناققا
نهنگ درّه ده
ره ، تپّه ته په آتش آتيش ، درهم قاريش اورتا وسط ، اورتاق
شريك جاي ريال
گوئي: قيران اي گل! نرو ، آ پيش ما
|
كو كس به عمر خود نديد مستفعلن مستفعلن وصله ياماق ، پاره
جيريق سوي
شهرت است و نام آد بانو خانيم ، مرد است آغا يوكسك زبر، اكسيك
زبون آل حيله
و آلداق كلك وئرمه نده ، قاچما ندو هارا گليم؟ آيم كجا؟ آرزو ديلك ، اوميد
رجا آي
گول! يانيما گل
بري جارو
سوپورگه ، خار تيكان اؤز جان و روح و بوت بدن يوغ حلقه ، ييغ
انباشتن گئرچك
حقيقي،راست چين دعوا ساواش ، شمشير قمه من من،تو سن،او وي،ما
بيز پاشنه
دابان ، تاول سولوق شاه پاشا ، باشليق تاج بود بسته يوموق ، آچيق
باز يولداش
رفيق، ياري كؤمك چاقو پيچاق ، بالتا تبر ميلچك مگس ، زنبور
آري برنا
ايگيد و پير قوجا مادر آنا ، آتا پدر دزد اوغرو و دزدي قاچاق ساعد بيلك ، بازوست
قول آور گتير
، بردار گؤتور سنين اليندن اينجييم اينجيميسن مندن مي سن؟ بيرله يكي ، آيري جدا دزدي اوغورلوق ، ايز
اثر سالم
بوتون ، سوراخ دليك آواز بان ، نعره باغير اسب آت بود ، اشتر
دوه تئش كاوش
و تيشه تئشه بامزه دادلي ، بال عسل چاي رود و داغ كوه، تيز
بيز طعمه
دوزاق و دام تله قسمت بؤلوم ، يابم بولوم تر تازه و خشكيده قاخ آيتك چو ماه،آيسان چو
ماه گوندوز
گئجه آغلاميشام توپراق توپو يك تلّ خاك ماه هلالين هم توغاي پوشش گئييش ، پوشال
كولش چاغ سالم
و چاق و زمان دوش خواب و ديش اندر برون در گل رود ، زيغدا
باتار محكم
قاييم ، پشتي داياق آيا روان شد؟ گئتدي مي؟ روزن باجا ، گوشه
بوجاق بيند
باخار ، مالد ياخار سنسيز اولام آواره من يل قاهرامان ، بي باك دلير بستر دؤشك ، هذيان
ساياق پرسش
سوروق ، جويا سوراق قيتمير خسيس ، باغيش عطا آرواد زن و مرد است
كيشي اينجي
است دُر ، چيده دوزك داغ كوه بود ، صخره قايا باشقا دگر ، سا هم
اگر زود ائرته
و تأخير ديرنگ آيد گله ، پاشد سه په خودرو بينيت ، ورزش ياريش ايلقار پيمان ، له
ازيك هر ده
ريال گوئي: تومان آي گول قاييت گل يانيما
|
منبع http://gajil.20m.com
+ نوشته شده در پنجشنبه شانزدهم آذر ۱۳۹۱ ساعت 14:1 توسط مجیدpashangpour
|