علامت خبر در اسمها
: علامت خبر در اسمها
ادات شكل دهنده خبر عبارت است از اينها :
- 1 اول شخص مفرد :
الف : اگر واژه با حرف بي صدا خاتمه يابد ، با توجه به آخرين حرف صدادار ، در حروف صدادار ضخيم
ә . اضافه مي شود "- m" و در حروف صدادار ملايم "-am"
مثال :
qoçağam , gәncәm
ب : اگر واژه با حرف صدادار خاتمه يابد ، ادات شكل دهنده ذكر شده در بالا به كار مي روند ولي مابين دو
اضافه مي شود . "-y-" حرف صدادار ، حرف
مثال :
atayam , nənəyəm
.
- 2 اول شخص جمع :
الف : اگر واژه با حرف بي صدا خاتمه يابد ، چهار ادات شكل دهنده متفاوت
مي آيد . " -ıq , -ik , -uq , -ük "
مثال :
insanıq , gәncik , qohumuq , böyügük
ب : اگر واژه با حرف صدادار خاتمه يابد ، ادات شكل دهنده ذكر شده در بالا به كار مي روند ولي مابين دو
اضافه مي شود . "-y-" حرف صدادار ، حرف
مثال :
bacıyıq , körpәyik , odunçuyuq , sürücüyük
- 3 دوم شخص مفرد :
هم در واژه هايي كه با حروف صداردار خاتمه مي يابند و هم آنهايي كه با حروف بي صدا خاتمه مي يابند اگر
ә اضافه "-s n" و اگر آخرين حرف صدادار ملايم باشد "-san" آخرين حرف صدادار ضخيم باشد
خواهد شد .
مثال :
qoçaqsan , babasan , nәnәsәn , böyüksәn
4 - دوم شخص جمع :
هماهنگ با آخرين حرف صدادار واژه ها ، چهار ادات شكل دهنده زير بكار مي روند :
"-sınız = -sız , -siniz = -siz , -sunuz = -suz , -sünüz = -süz"
مثال :
.
qoçaqsınız = qoçaqsız , devsiniz = devsiz
qohumsunuz = qohumsuz , düzsünüz = düzsüz
5 - سوم شخص مفرد :
هماهنگ با آخرين حرف صدادار واژه ها ، چهار ادات شكل دهنده زير بكار مي روند :
" -dır , -dir , -dur , -dür "
مثال :
anadır , evdir , ovçudur , üzümdür
6 -سوم شخص جمع :
بعد از ادات شكل دهندة گفته شده در سوم شخص مفرد ، بر اساس آخرين حرف صدادار ، اگه ضخيم باشد
ә . اضافه مي كنيم "-l r" و اگه ملايم باشد "-lar"
مثال :
qoçaqdırlar , nәnәdirlәr , oğrudurlar , düzdürlәr
ә استفاده مي كنيم ، ادات "deyil = d gil" نفي علامت خبر : براي نفي علامت خبر از واژه ♠
شكل دهنده به آخر اين واژه اضافه مي شوند .
مثال :
deyilәm , deyilsәn , deyildir
deyillik , deyilsiz , deyillәr